Հեղինակավոր ցեղասպանագետները կոչ են անում վերականգնել Գզոյանին թանգարանի տնօրենի պաշտոնում

Լիա Ավագյան

ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի համալսարաններից ու հետազոտական հաստատություններից ցեղասպանագիտության ոլորտի ավելի քան երկու տասնյակ գիտնականներ ուրբաթ համատեղ հայտարարությամբ Հայաստանի կառավարությանը կոչ են արել վերականգնել Էդիտա Գզոյանին Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի տնօրենի պաշտոնում՝ նշելով, որ նրա հեռացումը սպառնում է ինստիտուտի միջազգային հեղինակությանը և մտահոգություններ է առաջացնում ակադեմիական անկախության վերաբերյալ։

Նիկոլ Փաշինյանը մարտի 12-ին հայտարարեց, թե անձամբ ինքն է Գզոյանին հանձնարարել ներկայացնել հրաժարականի դիմում՝ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի անցյալ ամսվա այցի ընթացքում Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում նրա վարքագծի պատճառով։

«Մենք՝ ստորագրողներս, խոր մտահոգություն ենք հայտնում Երևանի Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում տեղի ունեցած վերջին մտահոգիչ զարգացումների կապակցությամբ»,- նշել են գիտնականները՝ հավելելով, որ Գզոյանը հրաժարական է տվել «ըստ տեղեկությունների՝ կառավարության ճնշման ներքո, ոչ թե ազատ կամքով»։

Ստորագրողները նշում են, որ Գզոյանը ամրապնդել է ինստիտուտի միջազգային ակադեմիական հեղինակությունը՝ ընդլայնելով արխիվները, կազմակերպելով միջազգային գիտաժողովներ և հրատարակելով գիտական աշխատություններ։ Նրանք զգուշացնում են, որ ղեկավարության նկատմամբ քաղաքական միջամտությունը կարող է խոչընդոտել արտասահմանյան հետազոտողների հետ համագործակցությունը։

Փաշինյանն ասել է, որ Գզոյանի կողմից Վենսին Արցախի մասին գրքեր նվիրելը, ինչպես նաև Սումգայիթում, Կիրովաբադում և Բաքվում հակահայկական ջարդերին անդրադառնալը հակասում են Հայաստանի արտաքին քաղաքական գծին. «Ես Վենսին Արցախի մասին գիրք նվիրելը համարել եմ սադրիչ քայլ, որը հակասում է կառավարության քաղաքականությանը»։

Թանգարանի աշխատակիցներն իրենց բողոքն են հայտնել կառավարության որոշման դեմ, իսկ հայտնի ցեղասպանագետ, պատմաբան Ռայմոնդ Գևորգյանը և խորհրդի մի քանի այլ անդամներ հրաժարական են տվել՝ ի նշան բողոքի։

Իսկ այսօր տարածված հայտարարությունը ստորագրել են.

Պրոֆ. Պեդրոս Տեր-Մաթոսյան, Նեբրասկա-Լինքոլնի համալսարանի պատմության պրոֆեսոր և Հիմեն Ռոզենբերգի անվան հուդայական ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր,
Պրոֆ. Էլիզ Սեմերջյան, Քլարքի համալսարանի Հայոց ցեղասպանության ուսումնասիրությունների ամբիոնի ղեկավար,
Պրոֆ. Արմեն Մարսուբյան, Հարավային Կոնեկտիկուտի պետական համալսարանի փիլիսոփայության պրոֆեսոր,
Պրոֆ. Քիթ Ուոթենփաու, Կալիֆոռնիայի համալսարան, Դևիս, մարդու իրավունքների ուսումնասիրությունների պրոֆեսոր,
Պրոֆ. Մելանի Շուլցե Թանիելյան, Միչիգանի համալսարանի պատմության դոցենտ,
Դոկտ. Սիմոն Մաղաքյան, Օքսֆորդի համալսարանի դասախոսական կազմի անդամ,
Դոկտ. Բորիս Աճեմյան, Նուպարյան գրադարանի տնօրեն,
Մարկ Մամիկոնյան, Հայկական ուսումնասիրությունների և հետազոտությունների ազգային ասոցիացիայի ակադեմիական հարցերի տնօրեն,
Պրոֆ. Վահե Թաշճյան, Բեյրութի Սեն Ժոզեֆ համալսարանի հայկական ուսումնասիրությունների ամբիոնի վարիչ,
Պրոֆ. Հուրի Բերբերյան, Կալիֆոռնիայի համալսարան, Իրվայն, պատմության պրոֆեսոր,
Պրոֆ. Հենրի Թերիո, Հայկական ուսումնասիրությունների և հետազոտությունների ազգային ասոցիացիայի փոխնախագահ,
Պրոֆ. Ռոնալդ Գրիգոր Սունի, Միչիգանի և Չիկագոյի համալսարանների պատվավոր պրոֆեսոր,
Պրոֆ. Բարլոու Տեր-Մկրտիչյան, Կալիֆոռնիայի պետական համալսարան, Ֆրեզնո, հայկական ուսումնասիրությունների համակարգող,
Պրոֆ. Լորի Խաչատուրյան, Կոռնելի համալսարանի դոցենտ,
Դոկտ. Հիլմար Կայզեր, Բեռնի համալսարան,
Մայքլ Բոբելյան, Կոլումբիայի համալսարանի և Բարուխ քոլեջի հրավիրյալ դասախոս,
Պրոֆ. Ա. Դիրք Մոզես, Նյու Յորքի Սիթի քոլեջի պրոֆեսոր,
Պրոֆ. Էրվե Ժորժելեն, Աթենքի ազգային և կապոդիստրիական համալսարան,
Գրեգորի Աֆթանդիլյան, Ամերիկյան համալսարանի ավագ դասախոս,
Պրոֆ. Ժյուլիեն Զարիֆյան, Պուատիեի համալսարան,
Պրոֆ. Ֆաթմա Մյուգե Գյոքչեք, Միչիգանի համալսարան,
Պրոֆ. Դեյվիդ Գոնտ, Սյոդերթյորնի համալսարան,
Պրոֆ. Թեսսա Հոֆման, նախկինում՝ Բեռլինի Ազատ համալսարան,
Դոկտ. Թալար Չահինյան, Կալիֆոռնիայի համալսարան, Իրվայն,
Պրոֆ. Սամուել Թոթեն, Արկանզասի համալսարան։

Գիտնականները նշում են, որ Գզոյանը պետք է անհապաղ վերականգնվի պաշտոնում։ Նրանք ընդգծում են, որ ինստիտուտի ղեկավարության վերաբերյալ որոշումները պետք է հիմնված լինեն ակադեմիական որակավորման, այլ ոչ թե քաղաքական նկատառումների վրա։

Read the article in English։ Genocide scholars urge Armenia to reinstate museum director after resignation dispute