Հայաստանի նկատմամբ Եվրասիական տնտեսական միության պայմանագրի գործողության հնարավոր կասեցումը կախված է Հայաստանի իշխանությունների քայլերից։ Նոյեմբերի 9-ին ՏԱՍՍ-ին տված հարցազրույցում այս մասին հայտարարել է Ռուսաստանի փոխարտգործնախարար Ալեքսանդր Պանկինը՝ նշելով, որ Մոսկվան Երևանից առայժմ «կառուցողական ազդակներ» չի ստացել։
«Կիրականացվի՞ դա՝ կախված է Հայաստանի ղեկավարության պատրաստակամությունից՝ փարատելու Եվրասիական տնտեսական միության մյուս անդամ պետությունների մտահոգությունները»,- ասել է Պանկինը։
ՌԴ փոխարտգործնախարարի խոսքով՝ Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ պայմանագրի գործողության կասեցման սցենարը դիտարկվում է որպես ծայրահեղ միջոց՝ միության անդամ պետությունների տնտեսական անվտանգության ռիսկերն ու հնարավոր վնասները կանխելու նպատակով։
Պանկինը նաև հայտարարել է, որ Հայաստանում Եվրամիությանն անդամակցելու հարցով հանրաքվեն պետք է անցկացվի մինչև Բրյուսելին պաշտոնական հայտ ներկայացնելը։
«Տրամաբանությունը հուշում է, որ նախ պետք է հանրաքվե անցկացնել և հարցնել ժողովրդին, ապա պաշտոնական հայտ ներկայացնել Բրյուսել, այլ ոչ թե հակառակը»,- ասել է նա՝ հավելելով. «Եթե հայտը ներկայացվի, ժողովրդի կարծիքն արդեն ոչ մեկին չի հետաքրքրի»։
Ռուսաստանցի պաշտոնյան քննադատել է Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման քաղաքականությունը՝ պնդելով, որ Երևանը ԵԱՏՄ անդամակցությունից ստացվող տնտեսական առավելություններն օգտագործում է այլ ինտեգրացիոն միությանն անդամակցելու գաղափարն առաջ մղելու համար։
Հոկտեմբերի 20-ին ԵԱՏՄ անդամ չորս երկրները՝ Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը և Ղրղզստանը, ներկայացրել էին Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ պայմանագրի գործողության հնարավոր կասեցման տնտեսական և իրավական հետևանքների վերաբերյալ զեկույցը։ Այն պատրաստվել էր չորս երկրների նախագահների՝ մայիսի 29-ի համատեղ հայտարարության հիման վրա։
Զեկույցի հեղինակների հաշվարկներով՝ պայմանագրի գործողության կասեցման դեպքում Հայաստանի ՀՆԱ-ն կարող է կրճատվել 15,6 տոկոսով, ԵԱՏՄ երկրների հետ ապրանքաշրջանառությունը՝ 55,6 տոկոսով, իսկ գազի գինը 1000 խորանարդ մետրի դիմաց 177,5 դոլարից բարձրանալ մինչև 300 դոլար՝ շուրջ 69 տոկոսով։ Սրանք զեկույցի հեղինակների կանխատեսումներն են, ոչ թե արդեն արձանագրված հետևանքներ։
ԵԱՏՄ հիմնադիր պայմանագիրը չի նախատեսում անդամ պետության նկատմամբ դրա գործողությունը մյուս անդամների նախաձեռնությամբ կասեցնելու հատուկ ընթացակարգ։ Չորս երկրները նման հնարավորությունը հիմնավորում են միջազգային պայմանագրերի իրավունքի մասին Վիեննայի կոնվենցիայով, որը որոշակի պայմաններով թույլ է տալիս կասեցնել պայմանագրի գործողությունը դրա էական խախտման դեպքում։
Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը հոկտեմբերի 27-ին հայտարարել էր, որ զեկույցի պատրաստումն ունի քաղաքական դրդապատճառներ՝ պնդելով, որ Հայաստանը ԵԱՏՄ շրջանակում որևէ պարտավորություն չի խախտել։
«Հայաստանի Հանրապետությունը որևէ պարտավորություն ԵԱՏՄ շրջանակներում չի խախտել և չի էլ պատրաստվում խախտել»,- ասել էր Միրզոյանը։
Նոյեմբերի 5-ին վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վերահաստատել էր, որ Հայաստանը չի պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, սակայն շարունակում է Եվրամիությանն անդամակցելու ուղղությամբ աշխատանքները։ Նրա խոսքով՝ ԵՄ-ին անդամակցելու պաշտոնական հայտը կարող է ներկայացվել 2027 կամ 2028 թվականին։
Փաշինյանը նաև հայտարարել էր, որ այս պահին հանրաքվեի առարկա չկա, քանի որ նախ անհրաժեշտ է անցնել որոշակի ընթացակարգեր։ ՀՀ Սահմանադրության 205-րդ հոդվածը նախատեսում է վերպետական միջազգային կազմակերպություններին անդամակցության հարցով հանրաքվե, սակայն չի սահմանում դրա անցկացման պարտադիր հաջորդականությունը անդամակցության հայտ ներկայացնելու համեմատ։
Պանկինը ՏԱՍՍ-ին տված նույն հարցազրույցում անդրադարձել է նաև ՀԱՊԿ-ի հետ Հայաստանի հարաբերություններին։ Նա Երևանին մեղադրել է սեփական որոշումների պատասխանատվությունը կազմակերպության մյուս անդամների վրա դնելու փորձերի մեջ։
ՌԴ փոխարտգործնախարարը նշել է, որ, չնայած ՀԱՊԿ-ում մասնակցության սառեցմանը և անդամավճարների չվճարմանը, Հայաստանը շարունակում է մնալ կազմակերպության լիիրավ անդամ։
Նրա խոսքով՝ Մոսկվան պահպանում է ՀԱՊԿ շրջանակում ընդունվող որոշումներին Հայաստանի միանալու հնարավորությունը, սակայն հայկական կողմից ընդառաջ քայլեր չի տեսնում։
Պանկինը հիշեցրել է, որ ՀԱՊԿ կանոնադրությունը թույլ է տալիս անդամավճարների պարտքի պատճառով ժամանակավորապես զրկել անդամ պետությանը ձայնի իրավունքից։
Կանոնադրության 25-րդ հոդվածով՝ երկու տարի չմարված պարտքի դեպքում ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհուրդը որոշում է ընդունում անդամ պետությանը կազմակերպության մարմիններում ձայնի իրավունքից, ինչպես նաև քվոտային պաշտոններում թեկնածուներ առաջադրելու իրավունքից զրկելու մասին՝ մինչև պարտքի ամբողջական մարումը։
Նոյեմբերի 6-ին Պանկինը չէր բացառել, որ Հայաստանի նկատմամբ նման որոշում կարող է ընդունվել նոյեմբերի 11-ին Մոսկվայում նախատեսված ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհրդի նիստում։
Հայաստանը 2024 թվականին սառեցրել է իր մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին՝ պատճառաբանելով, որ կազմակերպությունը չի կատարել Հայաստանի նկատմամբ ստանձնած անվտանգային պարտավորությունները։ Երևանը դադարեցրել է նաև անդամավճարների փոխանցումը։
Հոկտեմբերի 28-ին արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանը չի պատրաստվում փոխել իր դիրքորոշումը և չի տեսնում ՀԱՊԿ-ի աշխատանքներին մասնակցությունը վերականգնելու հնարավորություն։
Պատմություններ
