Օրերս Արցախ էին ժամանել Եվրախորհրդարանի պատգամավոր, «Կանաչներ-եվրոպական ազատ դաշինքի» անդամ Ինակի Իրազաբալբեյտա Ֆերնանդեսը և Իսպանիայի խորհրդարանի անդամ Հոն Ինյոարիտուն: Երկու պատգամավորներն էլ ազգությամբ բասկ են և երազում են Բասկերի երկրի անկախության մասին: Բացի պաշտոնական հանդիպումներից, պատգամավորները հանդիպեցին արցախյան han8wu2jan ներկայացուցիչների հետ: Եվրոպական կուսակցությունների «Ազատ դաշինքը», որն այժմ Եվրախորհրդարանում խմբակցություն է կազմել կանաչների հետ միասին, հիմնականում ներկայացնում է Եվրոպայից անջատվել ցանկացող տարածքների կամ ինքնավարությունների քաղաքական ուժերին: Արցախի իշխող կուսակցություններից Ժողովրդավարական կուսակցությունը նույնպես ձգտում է միանալ եվրոպական կուսակցությունների «Ազատ դաշինքին», ինչը կարևոր է Արցախի ճանաչման և քաղաքական ուժերի միջազգային համագործակցության համար:
Ստեփանակերտում կայացած հանդիպումներում պատգամավորները հետաքրքիր մտքեր են արտահայտել, որոնք նոր շտրիխներ են մտցնում Եվրամիության ապագայի վերաբերյալ քննարկումներում: Եթե 20-րդ դարի երկրորդ կեսին հիմնական բանավեճն ընթանում էր ազգերի Եվրոպա՞, թե՞ դաշնային Եվրոպա երկընտրանքի շուրջ, ապա անկախական կուսակցությունների «Ազատ դաշինքը» 21-րդ դարի առաջին տասնամյակներում այս երկընտրանքին նոր տարբերակ է առաջարկել՝ տարածքների Եվրոպան՝ ռեգիոնալիզմը:
Բասկերի երկրի, Կատալոնիայի, Անդալուզիայի, Շոտլանդիայի, Ալանդների, Կորսիկայի, Մորավիայի, Կարինթիայի, Տիրոլի, Վենետիկի, Սավուայի և եվրոպական այլ ինքնավարությունների ու տարածքների քաղաքական ուժերը, որոնց մի մասն իրենց վայրերում իշխող կուսակցություններ են, Եվրոպայի ապագան տեսնում են ռեգիոնալիզմի մեջ:
Մեր օրերում, երբ վերազգայնության գաղափարն ավելի ու ավելի է մոտենում ժողովուրդներին, երբ Ռուսաստանը ցանկանում է Եվրասիական միություն ստեղծել, իսկ Եվրամիությունն ավելի ու ավելի վերազգային է դառնում, ռեգիոնալիզմը կարծես անզոր մի բան է թվում՝ անընդունակ ազդելու կայսրությունների վերստեղծմանը:
Վերազգային միությունները ոչ այլ ինչ են, քան նույն կայսրությունները՝ այլ անունով և ձևաչափով, ազգերի ձուլման մեծ կաթսա լինելու պատմական հավակնությամբ: Թվում էր, թե ազգերի ձևավորման, կայսրությունների փլուզման գործընթացում մարդկությունը գտել է ժողովուրդների գոյատևման հիմնական ձևաչափը՝ ազգային մակարդակով հարաբերությունները: Սակայն արի ու տես, որ այսօր գնում է ազգերին ոչնչացնելու, կայսրությունները վերականգնելու գործընթաց: Սրան զուգահեռ նոր երանգներ է ստանում ազգայնականությունը, անկախականությունը, ռեգիոնալիզմը, անջատման ձգտող ժողովուրդները վիճարկում են ազգային նախկին սահմանները և ձևավորում նոր ազգեր:
20-րդ դարում հայկական բոլոր պետականությունները ստեղծվել են կայսրության փլուզման արդյունքում, անջատման և ազգային պետություն ունենալու իրավունքի իրացման շնորհիվ: 20-րդ դարում մեր պետականությունը կորցրել ենք կայսրության վերականգնման պատճառով: Հայությունը, եթե ցանկանում է չձուլվել համընդհանուր կաթսայում, այլ տարբերակ չունի, քան պայքարել վերազգային միավորումների գաղափարի դեմ և պաշտպանել ու աջակցել ազգայնականությունն ու ռեգիոնալիզմը:
Հայկ Խանումյան










