Թաթուլ Հակոբյան
Պոլսի Հայոց պատրիարքության 1912-ի տվյալներով, Հայոց ցեղասպանության նախօրեին հայերի թիվը Էրզրումի վիլայեթում կազմում էր 202 391 հոգի: Հայերը բնակվում էին վիլայեթի 425 բնակավայրերում, ունեին 406 եկեղեցի և 76 վանք, 322 դպրոց` 21 հազար 348 աշակերտով:
Էրզրումի վիլայեթը բաժանված էր երեք սանջակների՝ Էրզրումի, Երզնկայի և Բայազետի:
ԿԱՐԻՆ/ԷՐԶՐՈՒՄԻ ՍԱՆՋԱԿ
| Սանջակ | Բնակավայրեր | Հայերի թիվը | Եկեղեցիներ | Վանքեր | Դպրոցներ | Աշակերտներ |
| Էրզրում | 53 | 37.480 | 43 | 3 | 52 | 6355 |
| Խնուս | 25 | 21.382 | 21 | 4 | 18 | 871 |
| Քղի | 51 | 19.859 | 45 | 5 | 63 | 2925 |
| Թերջան (Մամախաթուն) | 41 | 11.690 | 36 | 2 | 27 | 1187 |
| Բայբուրթ (Բաբերդ) | 30 | 17.060 | 5 | 3 | 9 | 844 |
| Սպեր (Իսպիր) | 17 | 2.602 | 17 | 1 | 13 | 459 |
| Թորթում | 13 | 2.829 | 14 | 1 | 3 | - |
| Քեսկին | 13 | 8.136 | 14 | - | 5 | - |
| Նարման | 2 | 748 | 2 | - | 2 | 160 |
| Բասեն (Փասինլար) | 57 | 16.740 | 16 | 1 | 20 | 940 |
ԵՐԶՆԿԱ/ԷՐԶԻՆՋԱՆԻ ՍԱՆՋԱԿ
| Երզնկա | 38 | 25.795 | 53 | 24 | 37 | 3.863 |
| Բոլորմոր (Փյուլումուր) | 4 | 862 | 4 | 3 | 3 | 1033 |
| Կեմախ | 15 | 6.396 | 37 | 6 | 13 | 802 |
| Կուրուչայ | 6 | 2.989 | 6 | - | 5 | - |
| Կերճանիս(Ռեֆահիյե) | 3 | 1.570 | 3 | 2 | 3 | - |
ԲԱՅԱԶԵՏԻ ՍԱՆՋԱԿ
| Բայազետ | 5 | 4.884 | 14 | 8 | 6 | 684 |
| Դիադին | 8 | 1.649 | 6 | 11 | 2 | 200 |
| Կարաքիլիսե | 12 | 8.180 | 9 | 1 | 4 | - |
| Ալաշկերտ (Էլեշգիրդ) | 12 | 9.914 | 13 | 1 | 11 | 960 |
| Թոփրակկալե | 20 | 1.624 | 7 | - | 2 | - |
Աղյուսակները կազմելիս օգտվել ենք Ռայմոնդ Գևորգյանի «Հայոց ցեղասպանություն» կոթողային աշխատությունից: Առաջիկայում ՍիվիլՆեթը կներկայացնի Արևմտյան Հայաստանում և Օսմանյան կայսրությունում հայերի կորուստները շրջան առ շրջան:
Պատմություններ
