Հայաստանում մարդու իրավունքների վիճակը շարունակում է մտահոգիչ մնալ. HRW

Human Rights Watch (HRW) միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպությունը հրապարակել է իր հերթական տարեկան զեկույցը (World Report 2016), որն ամփոփում է աշխարհի ավելի քան 90 երկրներում մարդու իրավունքների վիճակը: Հայաստանին վերաբերող հատվածում զեկույցի հեղինակները արձանագրել են, որ մարդու իրավունքների ոլորտում 2015-ին պահպանվել են մտահոգությունները՝ կապված իշխանությունների կողմից հավաքների ազատության իրավունքին միջամտության հետ: Մյուս խնդիրները կապված են մամուլի ազատության, բանտային վատ պայմանների և ազատազրկվածների հանդեպ կտտանքների, ԼԳԲՏ համայնքի նկատմամբ խտրականության հետ: Զեկույցի հեղինակներն անդրադառնում են 2015թ. դեկտեմբերին սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեին, որի ընթացքում, ըստ դիտորդների, գրանցվել են բազմաթիվ ընտրախախտումներ, այդ թվում՝ ընտրակաշառքներ և լցոնումներ, ինչպես նաև դիտորդների նկատմամբ սպառնալիքների ու բռնությունների դեպքեր։

Հավաքների ազատություն և քաղաքական այլախոհություն

HRW-ի փորձագետներն արձանագրում են 2015թ. ընթացքում իշխանությունների կողմից հավաքների ազատությանը միջամտության մի շարք դեպքեր, երբ ցուցարարներն ու ակտիվիստները ենթարկվել են բռնության, օրինակ՝ ազատամարտիկ Սմբատ Հակոբյանի հետ կապված միջադեպը [ծեծի է ենթարկվել սեպտեմբերի 21-ին Երևանի կենտրոնում` Աբովյան փողոցում: Միջադեպից առաջ մի շարք քաղաքացիական նախաձեռնությունների հետ մասնակցել էր իշխանափոխության պահանջով երթի]: Զեկույցի հեղինակները անդրադառնում են նաև ElectricYerevan շարժմանը և ցուցարարների դեմ ջրցան մեքենաների կիրառմանը: Իրավապաշտպանները նշում են, որ հավաքների ընթացքում բռնության են ենթարկվել բազմաթիվ լրագրողներ, մի շարք դեպքերում առգրավվել է կամ վնաս է հասցվել նրանց տեսա և ֆոտոխցիկներին, ջնջվել են նրանց արած լուսանկարներն ու տեսագրությունները: Զեկույցում անդրադարձ կա նաև սեպտեմբերի 11-ին էլեկտրաէներգիայի թանկացման դեմ բողոքի՝ ոստիկանության կողմից ցրմանը, որի արդյունքում բերման են ենթարկվել մոտ 50 քաղաքացիներ: Զեկույցի հեղինակները հիշատակում են Շանթ Հարությունյանի և Հայկ Կյուրեղյանի գործերը:

Արտահայտման ազատություն

Ինչ վերաբերում է 2015թ. Հայաստանում արատահայտման ազատությանը, ապա, ինչպես նշում է HRW-ն, իշխանությունները շարունակել են ճնշել բազմակարծությունը, և լրագրողների նկատմամբ բռնության (այդ թվում՝ ոստիկանության կողմից) անպատժելիությունը շարունակել է մնալ կանոն: «Խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեն 2015թ. արձանագրել է լրագրողների դեմ բռնության 19 դեպք, որոնցից 13-ը՝ ElectricYerevan շարժման ցույցերի ժամանակ»,- ասված է իրավապաշտպան կազմակերպության զեկույցում ու նշվում, որ ոչ ոք հարձակումների համար պատասխանատվության չի ենթարկվել: Որպես դրական քայլ է համարվել հոկտեմբերին Սահմանադրական դատարանի կողմից լրատվամիջոցների՝ տեղեկատվության աղբյուրների պաշտպանության իրավունքի հաստատումը: ՍԴ-ն որոշել է, որ տեղեկատվության աղբյուրը դատարանի որոշմամբ կարող է բացահայտվել միայն այն դեպքում, երբ աղբյուրի բացահայտումն անհրաժեշտ է անձի կյանքի պաշտպանության, ծանր, առանձնապես ծանր հանցագործությունը կանխելու կամ առանձնապես ծանր հանցանքի մեջ մեղադրվող անձի դատական պաշտպանությունն ապահովելու համար:

Կտտանքներ կալանավայրերում

Այս մասով զեկույցում ասված է, որ տարվա ընթացքում իրավապաշտպան խմբերը ահազանգել են կալանավայրերում բռնության և վատ վերաբերմունքի դեպքերի մասին: Փորձագետները գրում են, որ տուժածները չեն բողոքել՝ վախենալով, որ հետաքննությունն արդյունավետ չի լինի: «Կտտանքների ենթարկողների անպատժելիությունը շարունակում է մնալ լուրջ մտահոգության առիթ»,- ասված է զեկույցում: Human Rights Watch կազմակերպության զեկույցում առանձին բաժիններով անդրադարձ կա նաև զինվորական ծառայությանը, պալիատիվ խնամքին, կանանց իրավունքներին, հիմնական միջազգային դերակատարներին և սեռական կողմնորոշմանն ու գենդերային ինքնությանը։