Հայաստանը կկառավարի վիզաների ազատականացման միգրացիոն ռիսկերը. ՆԳ փոխնախարար

Հայաստանի ներքին գործերի նախարարությունը (ՆԳՆ) պատրաստ է՝ զսպելու դեպի Եվրամիության երկրներ միգրացիոն հոսքերի կտրուկ աճը վիզաների ազատականացման դեպքում՝ շեշտը դնելով նախնական իրազեկման և հետընդունման (ռեադմիսիայի) խիստ մեխանիզմների վրա։ Այս մասին ՍիվիլՆեթին տված հարցազրույցում հայտնել է ներքին գործերի նախարարի տեղակալ Արմեն Ղազարյանը։

Ըստ պաշտոնյայի՝ գերատեսչությունը վերլուծել է անայցագիր ռեժիմին անցած երկրների, մասնավորապես, Վրաստանի փորձը։ Վրաստանում մինչև ազատականացումը, որը տեղի ունեցավ 2017-ին, ԵՄ-ում առաջին ապաստան հայցողների տարեկան թիվը գերազանցում էր 10,000-ը, իսկ ռեժիմի ուժի մեջ մտնելու հաջորդ տարում այդ ցուցանիշը կրկնապատկվել էր՝ հասնելով ավելի քան 30,000-ի։

«Վրաստանը տեղեկատվական արշավները սկսեց իրականացնել թվերի աճից հետո։ Մենք այդ աշխատանքը կատարում ենք նախօրոք՝ բացատրելով հանրությանը, որ ազատ վիզային ռեժիմը չի ենթադրում ապաստան հայցելու կամ աշխատելու իրավունք»,- նշել է Ղազարյանը` հավելելով, որ դա հնարավորություն է կարճաժամկետ զբոսաշրջային և գործնական այցերի համար: 

ՆԳՆ տվյալներով՝ ԵՄ երկրներում ՀՀ քաղաքացիների կողմից ապաստանի հայցերի պիկը գրանցվել է 2016-ին (ավելի քան 8,000 հայց)։ Դրանից հետո նկատվել է նվազման միտում, իսկ COVID-19 համավարակի սահմանափակումների պատճառով 2020-ին թիվը նվազել է մինչև 1,200: Այնուամենայնիվ հետագա տարիներին կրկին աճել է՝ 2024-ին կազմելով շուրջ 5,000։

Որպես անկանոն միգրացիայի դեմ պայքարի հիմնական գործիք՝ Երևանը շեշտադրում է գործուն ռեադմիսիոն (հետընդունման) համակարգը։ Հայաստանը ներդրել է հատուկ էլեկտրոնային հարթակ, որի միջոցով համագործակցում է ԵՄ միգրացիոն իշխանությունների և FRONTEX-ի (Եվրոպական միության սահմանային և առափնյա պահպանության գործակալություն) հետ։

«Մեր պարագայում ԵՄ-ից ստացված հետընդունման հայցերի դրական պատասխանների ցուցիչը գերազանցում է 90%-ը։ Սա եվրոպացի գործընկերների գնահատմամբ՝ ամենադրական վիճակագրությունն է իրենց փորձառության մեջ»,- հայտարարել է փոխնախարարը։

Ըստ Ղազարյանի՝ այս մեխանիզմների համադրումը թույլ է տալիս կառավարելի պահել միգրացիոն ռիսկերը և խուսափել զանգվածային արտահոսքի սցենարից։

Հայաստանի հետ վիզաների ազատականացման շուրջ երկխոսությունը պաշտոնապես մեկնարկել է 2024-ի հուլիսի 22-ին՝ Եվրոպական Միության արտաքին գործերի խորհրդի որոշմամբ։ Սա երկարատև գործընթաց է, որը նախատեսում է բարեփոխումներ մի շարք առանցքային ոլորտներում։

Հայկական կողմին վերջերս փոխանցված Վիզաների ազատականացման գործողությունների ծրագիրը (VLAP) համալիր փաստաթուղթ է, որը ներառում է չորս առանցքային ուղղություն։ Նախատեսվում է, մասնավորապես, փաստաթղթերի անվտանգության ապահովում, ինչը ենթադրում է կենսաչափական (բիոմետրիկ) տվյալներով անձնագրերի ամբողջական ներդրում։

Ծրագրի կարևոր բաղադրիչներից են նաև սահմանների կառավարումն ու միգրացիան, որոնք պահանջում են սահմանային վերահսկողության արդիականացում և միգրացիոն հոսքերի արդյունավետ կառավարում։

Բացի այդ, փաստաթուղթը շեշտադրում է հասարակական կարգն ու անվտանգությունը՝ պահանջելով խստացնել պայքարը կազմակերպված հանցավորության, կոռուպցիայի և փողերի լվացման դեմ, ինչպես նաև ամրապնդել հիմնարար իրավունքների պաշտպանությունը, ներառյալ տեղաշարժի ազատությունը։ Այս բոլոր բարեփոխումների բարեհաջող ավարտից և Եվրամիության խորհրդի հաստատումից հետո միայն հայաստանցիները հնարավորություն կստանան առանց վիզայի կարճաժամկետ այցելություններ կատարել Շենգենյան գոտու երկրներ՝ յուրաքանչյուր 180 օրվա ընթացքում մինչև 90 օր ժամկետով: