Հայաստանի խոշոր ներկրողները հերքում են կապն ադրբեջանական բենզինի խմբաքանակի հետ

Արշալույս Մղդեսյան

Հայաստանի վառելիքի շուկայի հիմնական խաղացողները հերքում են իրենց առնչությունն Ադրբեջանից ներկրված բենզինի առաջին խմբաքանակի հետ, որն արդեն ժամանել է երկիր:

Ադրբեջանից վառելիքի ներկրումը երկու երկրների պատմության մեջ աննախադեպ է՝ հաշվի առնելով, որ վաղ 1990-ականներից՝ պայմանավորված Ղարաբաղյան հակամարտությամբ, Հայաստանն ու Ադրբեջանը առևտրատնտեսական որևէ հարաբերություն չունեին, և Ադրբեջանը մինչ օրս շարունակում է Հայաստանի շրջափակումը:

Ադրբեջանական ծագման վառելիքի ներկրման վերաբերյալ լրատվամիջոցներում տարածված տեղեկությունների ֆոնին ՍիվիլՆեթը հարցումներ է ուղարկել Հայաստանի վառելիքի շուկայի առաջատար ընկերություններին: Հիմնական խաղացողներից երեքը («Սի Փի Էս», «Ֆլեշ», «Մեգա Թրեյդ») բանավոր հայտնեցին, որ այդ խմբաքանակի պատվիրատուն չեն:

Ընկերություններին ՍիվիլՆեթի ուղարկած հարցերը գրեթեր նույնական են.

Ձեր ընկերությունը ադրբեջանական նավթամթերքի ներկրողը կամ պատվիրատո՞ւն է։
Եթե այո, սա դիտարկվում է որպես միանգամյա գործա՞րք, թե՞ երկարաժամկետ ռազմավարական պայմանավորվածություն։
Ադրբեջանական կողմի հետ արդյոք ստորագրվե՞լ են երկարաժամկետ պայմանագրեր։
Ինչպե՞ս են իրականացվելու դրամական փոխանցումները այս գործընթացի շրջանակներում:

Վառելիքի շուկայի առաջատարներից «Սի Փի Էս» ընկերության փոխտնօրեն Արա Հովհաննիսյանը հեռախոսակապով տեղեկացրեց, որ իրենց ընկերությունը «որևէ առնչություն չունի այդ խմբաքանակի ներկրման հետ»:

«Ֆլեշ» ընկերությունից նույնպես հերքեցին մասնակցությունը։

Ազգային ժողովի պատգամավոր Խաչատուր Սուքիասյանի ընտանիքին պատկանող SIL Capital խմբի մաս կազմող «Մեգա Թրեյդ» ՍՊԸ-ից (նավթամթերքի մանրածախ առքուվաճառք իրականացնում է Gulf ապրանքային նշանի ներքո) ևս հայտնեցին, որ պատվիրատուն իրենք չեն՝ հորդորելով տեղեկատվությունը ճշտել սկզբնաղբյուրից, «որտեղ դա հրապարակվել է»:

ՍիվիլՆեթի դիտարկմանը, որ տեղեկատվությունը սկզբնապես հայտնվել է ադրբեջանական լրատվամիջոցներում, իսկ հետագայում հաստատվել ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանի մակարդակով՝ առանց հստակեցնելու պատվիրատուի անունը, «Մեգա Թրեյդ»-ի ներկայացուցիչը հավելեց. «Որևէ մեկն ուղիղ չի ասի, թե ով է պատվիրատուն...»:

ՍիվիլՆեթին չհաջողվեց կապ հաստատել շուկայի մյուս երկու հիմնական խաղացողներից Royal Oil (Shell ապրանքանիշ) և Maxhur (Max Oil ապրանքանիշ) ընկերությունների հետ:

Ադրբեջանական SOCAR ընկերության արտադրության ԱԻ-95 տեսակի բենզինով բեռնված 22 վագոններից կազմված գնացքն արդեն Հայաստան է հասել Վրաստանի տարածքով:

Էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը հրաժարվել է հրապարակել ներկրող ընկերության անունը: Նա նշել է, որ տեղեկությունն ‎առևտրային գաղտնիք է՝ հորդորելով «ընկերություններին հարցնել»:

Երկու երկրների միջև տնտեսական գործակցության առաջին քայլը կատարվում է 2025-ի օգոստոսին Վաշինգտոնում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի մասնակցությամբ ձեռք բերված համաձայնություններից հետո:

Մինչ այդ, Ռուսաստանից և Ղազախստանից երկաթուղով հացահատիկի մատակարարումներ էին եղել դեպի Հայաստան՝ Ադրբեջանի և Վրաստանի տարածքով։