Էներգետիկ շրջափակում. ինչու է Հորմուզի նեղուցի փակումը սպառնում համաշխարհային շուկային

 ԱՄՆ-ի և Իսրայելի՝ Իրանի դեմ պատերազմը տարածվել է Հորմուզի նեղուցի վրա, որն աշխարհի ամենակարևոր էներգետիկ հանգույցներից է, ինչը հանգեցրել է նավթի գների կտրուկ աճի։ 

AlJazeera-ի հոդվածում ասվում է, որ նեղուցով բեռնափոխադրումները, որոնց բաժին է ընկնում համաշխարհային սպառվող նավթի մեկ հինգերորդը և գազի հսկայական քանակություն, գրեթե դադարեցվել են տարածաշրջանում նավթատար տանկերների վրա իրանական հարձակումների պատճառով։ 

Իրանի Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հրամանատարը մարտի 3-ին հայտարարել է, որ նեղուցը փակ է և ցանկացած նավ, որը կփորձի անցնել այդ ջրային ուղով, կխոցվի։ 

Առնվազն հինգ տանկեր արդեն վնասվել է, երկու աշխատակից զոհվել է, իսկ մոտ 150 նավ մնացել է արգելափակված նեղուցի շրջակայքում, որը բաժանում է Իրանն ու Օմանը։ 

Նավթի գները մարտի 2-ին բարձրացել են մեկ բարելի դիմաց 79.40 դոլարից այն բանից հետո, երբ ուրբաթ օրը կազմում էին 73 դոլար՝ պայմանավորված փետրվարի 28-ին ԱՄՆ-ի և Իսրայելի համատեղ հարձակումներով։ 

Նավերի երթևեկությունը նվազել է առնվազն 80 տոկոսով, իսկ ոլորտի մասնագետները նշում են, որ բեռնափոխադրումների ծախսերը Մերձավոր Արևելքից և Ծոցից դուրս եկող երթուղիների համար կտրուկ աճել են։ 

Չնայած սահմանափակ երթևեկությունը շարունակվում է հիմնականում Իրանի և նրա առևտրային գործընկեր Չինաստանի դրոշի տակ հանդես եկող նավերի համար, խոշոր նավթային ընկերությունների և ապահովագրողների մեծ մասը փաստացի դուրս է եկել միջանցքից։ 

Իրավիճակը լուրջ ազդեցություն ունի նաև Ասիայի և Եվրոպայի վրա, քանի որ նեղուցով անցնող հում նավթի մոտ 70 տոկոսը գնում է Չինաստան, Հնդկաստան, Ճապոնիա և Հարավային Կորեա, իսկ Եվրոպայի ավիավառելիքի մատակարարման 30 տոկոսը կախված է այս ուղուց։ 

Թեև ԱՄՆ-ն ուղղակիորեն կախված չէ Մերձավոր Արևելքի նավթից, նա զերծ չի մնա գլոբալ մատակարարման շղթաների խափանումների հետևանքներից, որոնք արդեն իսկ հանգեցնում են առաքման ժամկետների երկարացման և լրացուցիչ ծախսերի։