Հայկ ԽանումյանՈւկրաինական դեպքերից հետո, երբ Ռուսաստանը չի թաքցնում ամեն գնով իր ազդեցության գոտիներում մնալու վճռականությունը, Արևմուտքի մոտ լուրջ անհանգստություններ են առաջանում Ռուսաստանի հետ առաջնությունը վիճարկվող այլ տարածաշրջաններում ևս: Վերջին ամսվա ընթացքում Հարավային Կովկասը և մասնավորապես` ղարաբաղյան հակամարտությունը հայտնվել է միջազգային վերլուծական և լրագրողական հետաքրքրության ոլորտում: Բացի ուկրաինական դեպքերից՝ սրա պատճառներից մեկն էլ այն է, որ օրերս լրացավ ղարաբաղյան պատերազմում զինադադարի հաստատման 20-ամյակը:
Արևմուտքը չկարգավորված հակամարտությունը դիտում է որպես Ռուսաստանի կողմից Հայաստանի և Ադրբեջանի վրա ճնշում գործադրելու լուրջ լծակ և օր առաջ ցանկանում է լուծված տեսնել «ղարաբաղյան թնջուկը»: 2013թ. սեպտեմբերի 3-ը ցույց տվեց Հայաստանի անվստահելի գործընկեր և Ռուսաստանի ազդեցության անդառնալի գոտի լինելը, այնինչ Ադրբեջանը զգալիորեն բարձրացրեց իր միջազգային վարկանիշը՝ հնարավորություն ունենալով մանևրել ստեղծված նոր վիճակներում: Հայաստանը միանշանակ գնում է դեպի հյուսիս, իսկ Վրաստանը՝ Արևմուտք, և միայն Ադրբեջանն է, որի համար պայքարը շարունակվում է: Այս նպաստավոր դիրքը թույլ է տալիս Բաքվի ռեժիմին զգալի դիվիդենտներ շահել տարբեր ճակատներում:
Արևմտյան ազդեցիկ պարբերականները և վերլուծական կենտրոնները հոդվածներ են հրապարակում Արցախի՝ թմրամիջոցների, մարդկանց թրաֆիքինգի և այլ հանցագործությունների վայր լինելու մասին, իսկ ամերիկացի դիվանագետները բացահայտորեն հայտարարում են, որ հայերը պետք է վերադարձնեն Ադրբեջանից «գրաված տարածքները»:
Ալիևը, օգտվելով Արևմուտքի ակնհայտ բարեհաճ վերաբերմունքից, սեփական երկրում ոչնչացնում է այլընտրանքային կարծիք արտահայտող մտավորականությանը՝ նրանց ուղարկելով Բաքվի բանտերում փտելու: Մարդու իրավունքների խախտման հերթական բաժինը բոլորովին էլ վրդովմունք չի առաջացնում Արևմուտքում: «Ստրատֆոր» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Ջորջ Ֆրիդմանը նույնիսկ խորհուրդ է տալիս ամերիկյան իշխանություններին ուշադրություն չդարձնել Ադրբեջանում մարդու իրավունքների խախտումներին:
Ադրբեջանին սիրաշահելու Արևմուտքի այս քաղաքականությունը կտա՞ արդյոք իր արդյունքները: Կդառնա՞ Ադրբեջանը արևմտամետ:
Կարծում եմ` Ադրբեջանը դեռ երկար ժամանակ որևէ աշխարհաքաղաքական կենտրոնին չի հայտնի իր հավատարմությունը՝ միշտ մնալով գայթակղիչ: Արևմուտքի նման անբարոյական կեցվածքն Ադրբեջանի քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների նկատմամբ վերջիններիս մոտ կառաջացնի մեծ հիասթափություն Վաշինգտոնի և Բրյուսելի նկատմամբ՝ զգալիորեն իջեցնելով Արևմուտքի համակիրների քանակը: Ադրբեջանական հասարակության այս հատվածը կփնտրի Ալիևի ռեժիմի դեմ հանդես եկող ավելի արդյունավետ ուժեր, ինչպես կարող են լինել, ասենք, ծայրահեղական իսլամիստական խմբավորումները:
Իրեն չի արդարացնում նաև այն տեսությունը, որ Ադրբեջանի վրա ազդելու ռուսական միակ լծակը ղարաբաղյան գործոնն է: Ղարաբաղի վրա Ռուսաստանի ազդեցությունը մեծ չէ, իսկ հյուսիսային գերտերությանն ավելի ուժեղ գործոններ են հարկավոր: Իսկ դա Ադրբեջանի մասնատման ծրագիրն է, որը ևս ռուսական զինանոցում է: Ադրբեջանի հյուսիսի ժողովուրդների քարտը, որը Ռուսաստանը միշտ զգուշացել է օգտագործել, այժմ ավելի արդիական է դառնում, ինչի մասին կարող է վկայել Դաղստանի վարչական նոր բաժանումը, որտեղ կարևոր դեր է տրվել հավաքական բնակվող ժողովուրդներին նույն վարչական միավորների մեջ մտցնելու սկզբունքին:
Դեպքերի որոշակի զարգացման դեպքում ամերիկացի դիվանագետները հնարավոր է՝ արդեն կոչ անեն Ռուսաստանին՝ վերադարձնելու Ադրբեջանի օկուպացված հյուսիսային տարածքները:
Մեր տարածաշրջանի սրընթաց զարգացումները պահանջում են նոր որակի հայկական իշխանություններ՝ զարգացումներից օգուտներ քաղելու համար: Իշխանությունների ներկայիս կազմը մեծ շռայլություն է հայության համար, ինչի հետևանքները հնարավոր է՝ չկարողանանք վերացնել նույնիսկ հարյուրամյակներ անց:
Պատմություններ
