Ռոբերթսոնն ու Քլունին ՄԻԵԴ վճիռը «Հայաստանի համար հաղթանակ» են համարում

Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում (ՄԻԵԴ) «Փերինչեքն ընդդեմ Շվեյցարիայի» գործում հայկական կողմը ներկայացնող աշխարհահռչակ փաստաբաններ Ջեֆրի Ռոբերթսոնը և Ամալ Քլունին հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ` Մեծ պալատի` հոկտեմբերի 15-ի վճիռը բնորոշելով «հաղթանակ Հայաստանի համար»: «Հայաստանը գործում ներգրավվել էր մեկ պատճառով` դատարանի ստորին պալատը կասկածի տակ էր դրել 1915թ. Հայոց ցեղասպանությունը: Որպես փաստաբան` մենք ձգտել ենք ուղղել այս լրջագույն սխալը, և Մեծ պալատն այդպես էլ արեց: Այօրվա [հոկտեմբերի 15] վճիռը չի վիճարկում Հայոց ցեղասպանության փաստը. տասը դատավոր ասաց, որ հարցը չպետք է քննարվեր ընդհանրապես, ընդ որում` յոթը փաստեցին, որ «Հայոց ցեղասպանությունը հստակ ամրագրված պատմական փաստ է»»,- ասված է հայտարարության մեջ: Փաստաբաններ Ռոբերթսոնն ու Քլունին նշում են, որ վճիռը նաև ճանաչում է հայերի` եվրոպական իրավունքով հարգված և պաշտպանված արժանապատվության իրավունքը: Նրանք նշում են, որ դատարանի` խոսքի արտահայտման ազատությունը կարևորող որոշումը կարևոր հետևանքներ կունենա Թուրքիայի համար, որը Եվրոպական դատարանում ներկայացված պետությունների շրջանում ունի վատագույն ցուցանիշները խոսքի ազատության տեսանկյունից: «Թուրքիան այլևս չի կարող արդարացնել Հրանտ Դինքի պես մարդկանց քրեական հետապնդումները, որոնք Հայոց ցեղասպանության իրականության մասին գրելով` Քրեական օրենսգրքի 301-րդ հոդվածի հիմքով մեղադրվում են «թուրքական ինքնությունը վիրավորելու» մեջ: Այս հետապնդումները հստակ հակասում են Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածով ամրագրված խոսքի ազատության իրավունքին, ինչպես մեկնաբանված է Փերինչեքի գործում: Մենք բոլորս Թուրքիային կոչ ենք անում չեղյալ հայտարարել 301-րդ հոդվածը և դադարեցնել դրա շրջանակում իրականացվող չարամիտ հետապնդումները»,- ասված է հայտարարության մեջ: Մարդու իրվունքների եվրոպական դատարանի Մեծ պալատը հոկտեմբերի 15-ին հրապարակեց «Փերինչեքն ընդդեմ Շվեյցարիայի» գործով վճիռը` սահմանելով, որ խախտվել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածը՝ խոսքի արտահայտման ազատությունը: Հայաստանն ու Թուրքիան գործում ներգրավված էին որպես երրորդ կողմ: ՀՀ Գլխավոր դատախազությունը երեկ հանդես էր եկել վճռի առնչությամբ հայտարարությամբ` նշելով, որ Հայաստանի կառավարության՝ Եվրոպական դատարան ներկայացրած բոլոր պահանջները բավարարվել են: Թուրքիան ողջունել է ՄԻԵԴ Մեծ պալատի վճիռը` այն համարելով նախադեպ: *** Թուրք ազգայնական գործիչ, Թուրքիայի Աշխատավորական կուսակցության ղեկավար Դողու Փերինչեքը հայտնի է Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման դեմ իր գործունեությամբ: Շվեյցարիայում 2005թ. կազմակերպված մի գիտաժողովի ժամանակ նա Հայոց ցեղասպանությունը որակել էր «միջազգային սուտ»: Շվեյցարական դատարանն այս հայտարարության համար 2008թ. նրան դատապարտել էր 90-օրյա պայմանական ազատազրկման կամ դրան համարժեք տույժի, ինչպես նաև 12 հազ. շվեյցարական ֆրանկ տուգանքի: 2013թ. դեկտեմբերի 17-ին Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանը բավարարել էր Փերինչեքի հայցն ընդդեմ Շվեյցարիայի։ ՄԻԵԴ-ի վճռում ասված էր, որ Շվեյցարիան խախտել է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 10-րդ հոդվածը, այն է՝ խոսքի ազատության իրավունքը: Շվեյցարիայի կառավարությունը դիմել էր ՄԻԵԴ՝ բողոքարկելու Փերինչեքի գործով որոշումը։ 2014թ․ հունիսի 3-ին ՄԻԵԴ-ի հինգ դատավորներից բաղկացած կազմը կայացրեց գործի քննությունը դատարանի Մեծ պալատ ընդունելու մասին որոշում: ՄԻԵԴ-ի Մեծ պալատը Փերինչեքի գործի քննությունը սկսել էր այս տարվա հունվարի 28-ին: Դողու Փերինչեքը ներգրավված է եղել նաև «Էրգենեքոնի» գործում, որը ծրագրում էր Թուրքիայում տապալել «Արդարություն և զարգացում կուսակցության» իշխանությունը: Թուրքական դատարանը 2014թ. նրան դատապարտել է 117 տարվա ազատազրկման։ Թուրքիայի կառավարությունը 2015թ. սկզբին Փերինչեքի վրայից հանել է երկիրը լքելու արգելքը՝ նրան հնարավորություն տալով մասնակցելու ՄԻԵԴ-ի Մեծ պալատում դատալսումներին։