Ֆրանսիայից Հայաստան զրահամեքենաների մատակարարման տեղեկության հետքերով. որքանո՞վ է լուրը հավաստի

Անի Գրիգորյան, #CivilNetCheck

Լրատվամիջոցներում հունիսի 14-ին լուր տարածվեց, թե Ֆրանսիայում հայտարարել են, որ Հայաստանին 50 զրահապատ փոխադրիչ կմատակարարվի։ 

Տեղեկությունը տարածող լրատվականները նշում էին, որ մատակարարումների մասին հարցազրույցներից մեկում հայտարարել է Եվրոպայում հեռանկարների և անվտանգության ինստիտուտի (IPSE) տնօրեն Էմանուել Դյուպուին։

«Ֆրանսիան Հայաստանին 50 միավոր VAB MK3 զրահապատ փոխադրիչ կմատակարարի։ […] Մատակարարումների ժամկետների և ժամանակացույցի մասին չեն հայտնում»,- գրել էին լրատվականները։ 

Այս տեղեկությունն ակտիվ արտատպել են նաև ադրբեջանական լրատվամիջոցները։ 

ՍիվիլՆեթի փաստերի ստուգման թիմը` #CivilNetCheck-ը, որոշեց ուսումնասիրել վերոնշյալ հարցազրույցն ու պարզել, թե իրականում ինչ է խոսվել դրանում։ 

Տեղեկությունը հիմնավոր չէ 

Պաշտպանության, անվտանգության և սպառազինության ոլորտում խորհրդատու Էմանուել Դյուպուն մասնագիտացած է Աֆրիկայում, Կենտրոնական Ասիայում, Կովկասում պատերազմի և անվտանգության թեմաներով։ 

Հարցազրույցը, որին հղում էին արել լրատվականները, նա տվել էր ֆրանսիական Caucase de France լրատվականին, և պատասխանել էր Ֆրանսիայի՝ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև վարվող բանակցություններում ակտիվության, Ֆրանսիայի՝ Հայաստանին ակտիվ աջակցության և նմանատիպ այլ հարցերի։ 

Caucase de France-ի լրագրողը նրան հարց է ուղղել այս տարվա մայիսին լրատվամիջոցներում տարածված տեղեկության մասին, թե Ֆրանսիան սկսել է զենք մատակարարել Հայաստան և արդեն 50 զրահամեքենա է ուղարկել Երևան։

«Ինչպե՞ս դա կարող է ազդել տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության վրա: Արդյոք այս գործողությունները տեղի՞ն են այն համատեքստում, երբ Ֆրանսիան իրեն որպես միջնորդ է դիտում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում»,- հարց է ուղղել լրագրողը։ 

Դյուպունը պատասխանում է՝ որևէ խնդրահարույց բան չկա, որ Փարիզն ու Երևանը հետևում են 2022-ի սեպտեմբերին կնքված ռազմական համագործակցության վերաբերյալ երկկողմ համաձայնագրին, ըստ որի՝ երկու երկրների զինված ուժերը պետք է խորացնեն ոչ միայն իրենց գործառնական փոխգործակցությունը, այլև կարողությունները։

Նա ընդգծում է, որ Փարիզն ու Բաքուն նույնպես ձգտում են ամրապնդել իրենց ռազմական համագործակցությունը, ինչպես Իտալիան, մասնավորապես, ՆԱՏՕ-ի «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրին(ԳՀԽ) միջոցով, որին Ադրբեջանը գործընկեր է 1994 թվականի մայիսից: Հայաստանը ևս ՆԱՏՕ-ի ԳՀԽ-ի անդամ է՝ 1994-ի հոկտեմբերից։

Դյուպունը նաև հիշեցնում է առաջիկայում Ֆրանսիայի պաշտպանության հարցերով ​​կցորդի  Երևան ժամանման մասին, որը կլրացնի Թբիլիսում տեղակայվածին. «Մնում է դիտարկել Բաքվում ռազմական կցորդի նշանակման հարցը՝ հաշվի առնելով Բաքվի քաղաքական իշխանությունների և պաշտպանության ոլորտի արդյունաբերողների հետ գործակցության ձգտումները»։ 

«Վերադառնանք Հայաստան։ Այդպիսով՝ 50 զրահամեքենաների (VAB MK3) մատակարարմանը, որոնց 50-ամյա տարիքը (1976թ.) չի կարող արդարացնել արտահայտված մտահոգությունները։ Խոսքն ավելի շատ նրա մասին էր, որ դրանք կարող էին հայտնվել սխալ ձեռքերում»,- նշում է զրուցակիցը։    

 Դյուպունն ընդգծում է, որ Ղարաբաղյան հակամարտությունը այդ օրակարգում զբաղեցնում էր երկրորդական տեղ։ «Այսպիսով, Ուկրաինան և Իսրայելը հարց էին բարձրացրել, որ այդ տեխնիկաները՝ նախատեսված Հայաստանի սահմաններին տեղակայելու համար,- զուգակցված Ադրբեջանի հետ սահմանի սահմանազատման Եվրամիության քաղաքացիական առաքելության ստեղծման հետ, որը բաղկացած էր հարյուր անզեն դիտորդներից, այդ թվում՝ մի քանի ֆրանսիացի ժանդարմներից,- կարող են հայտնվել Ռուսատանի և Իրանի զինված ուժերի ձեռքերում»- նշում է նա։ 

Դյուպունի խոսքով՝ Թուրքիան և Ադրբեջանն իրենց հերթին դա դիտարկել են որպես Երևանի և Բաքվի միջև ռազմական հավասարակշռության տագնապալի խախտում։ «Փաստացի, այդտեղ ավելի մեծ ռիսկ կա՝ Երևանին ավելի ժամանակակից մեքենաների մատակարարման, քան հենց ավելի վաղ նշված VAB MK3-ներն են, մասնավորապես՝ ֆրանսիական Arquus ընկերության արտադրության Bastion և Sherpa զրահամեքենաների, որոնց մասին ևս խոսք կա, ինչը ավելի խնդրահարույց կլինի»,- ասում է Դյուպունը։ 

Նա հիշեցնում, որ թեև Հայաստանը ՆԱՏՕ-ի հետ գործակցում է, մասնավորապես՝ «Գործընկերություն հանուն խաղաղության» ծրագրի շրջանակում, բայց 1992-ին Տաշքենդում ստորագրել է Հավաքական անվտանգության մասին պայմանագիրը։ «Դա 2002-ին հանգեցրեց Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության անդամ դառնալուն՝ Հայաստանը դե ֆակտո և դե յուրե դնելով Մոսկվայի ուղեծրում»- եզրափակում է Դյուպունը։  

Այսպիսով, Եվրոպայում հեռանկարների և անվտանգության ինստիտուտի տնօրեն Էմանուել Դյուպուն որևէ հստակ տեղեկություն չի հայտնում Ֆրանսիայից Հայաստան զրահամեքենաների տրամադրման մասին։ Թեև նշում է, որ քննարկումներ եղել են, սակայն մատակարարումների մասին որևէ հստակ պնդում չի անում։