Թրամփի նավթային խաղը. ուժի, գների և քաղաքականության վտանգավոր հաշվարկը

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի նավթային քաղաքականությունը բազմաշերտ է և երբեմն հակասական. մի կողմից, նա ցանկանում է խթանել ամերիկյան նավթարդյունաբերությունը՝ ապահովելով ԱՄՆ-ի էներգետիկ անկախությունը, մյուս կողմից՝ ձգտում է նավթի միջազգային գները պահել ցածր, որպեսզի զսպի գնաճը և ամերիկյան տնտեսությունը պահի կայուն վիճակում. այս մասին ասված է ֆրանսիական Petrostrategies վերլուծական  ընկերության World Energy Weekly հանդեսի փետրվարի 10-ի համարում (Trump’s tricky calculation: oil, geopolitics and the global economy)։

Թրամփն օգտագործում է նավթն ու էներգետիկ ռեսուրսները որպես դիվանագիտական գործիք՝ ճնշում գործադրելով ԱՄՆ-ի հակառակորդների վրա, ինչպիսիք են Իրանը, Վենեսուելան և Ռուսաստանը։ Սակայն այս նպատակները հաճախ բախվում են իրար, ինչը բարդացնում է նրա հաշվարկները և սահմանափակում նրա հնարավորությունները էներգետիկ շուկայում։

Թրամփը շահագրգռված է, որ համաշխարհային շուկան հեղեղված լինի նավթով, քանի որ դա կնվազեցնի գները և ամերիկյան սպառողներին թույլ կտա ավելի մատչելի վառելիք ձեռք բերել։ Սակայն, երբ նա փորձում է ճնշում գործադրել Ռուսաստանի, Իրանի կամ Վենեսուելայի վրա, նա նաև նպաստում է նավթի առաջարկի նվազեցմանը, ինչը, իր հերթին, կարող է բարձրացնել գները։ Նման հակասությունը ստիպում է նրան մշտապես վերանայել իր մոտեցումները՝ մի կողմից խթանելով ամերիկյան արդյունահանման աճը, մյուս կողմից՝ փորձելով վերահսկել միջազգային շուկայի դինամիկան։

Թրամփի քաղաքականության կարևոր բաղադրիչներից մեկն OPEC-ի նկատմամբ նրա վերաբերմունքն է։ Նա պարբերաբար ճնշում է գործադրել OPEC+-ի անդամների վրա, մասնավորապես՝ Սաուդյան Արաբիայի, որպեսզի նրանք ավելացնեն նավթի արդյունահանումը, սակայն դա հակասում է OPEC+-ի ընդհանուր ռազմավարությանը, որը հիմնականում ղեկավարում է Ռուսաստանը։ Թրամփը, ցանկանալով խաթարել Մոսկվայի դիրքերը, փորձել է մերձենալ Սաուդյան Արաբիայի հետ, բայց դա ևս բարդ գործոն է, քանի որ Ռիադը մեծապես շահագրգռված է OPEC+-ում պահպանելու իր դերը և չի ցանկանում խզել կապերը Ռուսաստանի հետ։

ԱՄՆ-ի ներսում Թրամփը խթանում է նավթարդյունաբերության զարգացումը, սակայն այստեղ ևս բախվում է տեխնիկական սահմանափակումների։ ԱՄՆ-ի վերամշակող գործարանները նախատեսված են ավելի ծանր տեսակի նավթի համար, մինչդեռ երկրի ներսում արտադրվում է հիմնականում թեթև նավթ։ Այս անհամապատասխանությունը նշանակում է, որ ԱՄՆ-ը ստիպված է շարունակել որոշակի քանակությամբ նավթի ներմուծումը Կանադայից կամ Մեքսիկայից, ինչը սահմանափակում է Թրամփի ցանկությունը՝ ամբողջությամբ ապավինել ներքին արտադրությանը։

Մեկ այլ մարտահրավեր կապված է Չինաստանի հետ առևտրային լարվածության հետ։ Չինաստանը աշխարհում խոշորագույն նավթ ներմուծողներից է, և եթե Թրամփը խստացնի առևտրային սահմանափակումները, դա կարող է հարվածել Չինաստանի տնտեսությանը, ինչն իր հերթին կնվազեցնի նավթի համաշխարհային պահանջարկը։ Դա կհանգեցնի գների անկման, ինչը կարող է վնասել նաև ԱՄՆ-ի նավթարդյունաբերությանը։

Թրամփի նավթային քաղաքականության հաջողությունը կախված է նրանից, թե որքան հմուտ նա կկարողանա կառավարել այս բոլոր հակասական գործոնները։ Նրա նպատակը համաշխարհային շուկայի վերահսկողությունն է, սակայն դա դժվար խնդիր է, քանի որ միջազգային էներգետիկ շուկան կախված է բազմաթիվ խաղացողների փոխգործակցությունից։ Թեև Թրամփը ցանկանում է ամրապնդել ԱՄՆ-ի դիրքերը, նրա որոշ գործողություններ հաճախ հանգեցնում են չնախատեսված հետևանքների, ինչը ստիպում է նրան շարունակաբար հարմարվել իրավիճակին։