Նյու Դելին կհյուրընկալի Արաբական լիգայի արտգործնախարարներին

Հնդկաստանը հունվարի վերջին Նյու Դելիում կհյուրընկալի Արաբական լիգայի արտգործնախարարներին՝ նախարարական գագաթնաժողովի շրջանակում։ Միջոցառումը Նյու Դելիի՝ վերջին տարիներին տարածաշրջանի նկատմամբ շարունակական դիվանագիտական ակտիվության մասն է, գրում է հնդկական The Print թերթը։

Գագաթնաժողովը նախատեսված է հունվարի 30–31-ին և, աղբյուրների փոխանցմամբ, ակնկալվում է շուրջ քսան նախարարների մասնակցություն, այդ թվում՝ Սաուդյան Արաբիայից, Եգիպտոսից, Արաբական Միացյալ Էմիրություններից, Ալժիրից, Հորդանանից և Մարոկկոյից։

Հնարավոր է նաև Սիրիայի մասնակցությունը․ 2024-ի վերջին երկրում ձևավորված նոր վարչակազմից հետո սա կարող է դառնալ Նյու Դելիի և Դամասկոսի միջև նախարարական առաջին շփումը՝ իշխանությունից Բաշար ալ-Ասադի հեռացումից հետո։ Հնդկաստանի արտաքին գործերի նախարարության Արևմտյան Ասիայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի վարչության համատեղ քարտուղար Սուրեշ Կումարը անցյալ տարվա հուլիսին հանդիպել էր Սիրիայի արտաքին գործերի նախարար Ասաադ Հասան ալ-Շաիբանիի հետ։

22 անդամ ունեցող Արաբական լիգան տարածաշրջանային կազմակերպություն է, որը միավորում է Արևմտյան Ասիայի և Հյուսիսային Աֆրիկայի երկրները։ Այն հիմնադրվել է 1945-ին, կենտրոնակայանը Կահիրեում է։ Կազմակերպությունը պաշտոնապես կոչվում է Արաբական պետությունների լիգա։ Անդամների թվում են Ալժիրը, Բահրեյնը, Կոմորյան կղզիները, Ջիբութին, Եգիպտոսը, Իրաքը, Հորդանանը, Քուվեյթը, Լիբանանը, Լիբիան, Մավրիտանիան, Մարոկկոն, Օմանը, Պաղեստինը, Քաթարը, Սաուդյան Արաբիան, Սոմալին, Սուդանը, Սիրիան, Թունիսը, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները և Եմենը։

Հնդկաստանի և Արաբական լիգայի հարաբերությունները ավանդաբար բարեկամական են եղել՝ տարբեր ժամանակահատվածներում ուժեղանալով կամ թուլանալով՝ կախված տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքական զարգացումներից։ Հնդկաստանի առևտրի զգալի մասը անցնում է Սուեզի ջրանցքով, Ադենի ծոցով և Կարմիր ծովով՝ ջրուղիներով, որոնք շրջապատված են Լիգայի անդամ պետություններով։ 2023-ին Հնդկաստանի և Արաբական լիգայի անդամ երկրների միջև առևտրաշրջանառությունը գերազանցել է 240 միլիարդ դոլարը, իսկ Լիգայի երկրները Նյու Դելիի համար կարևոր մատակարարներ են պարարտանյութերի և նավթի ոլորտում։

Հարաբերությունները խորացնելու նպատակով կողմերը ստեղծել են համագործակցության տարբեր հարթակներ, այդ թվում՝ Հնդկաստան–Արաբական գործընկերության համաժողովը և Արաբա–հնդկական համագործակցության ֆորումը։ Գործընկերության վերջին համաժողովը տեղի է ունեցել Նյու Դելիում 2023-ի հուլիսին՝ Հնդկաստանի նախագահությամբ անցկացված G20-ի գագաթնաժողովից առաջ։

Նյու Դելին վերջին տարիներին կենտրոնացել է տարածաշրջանի հետ կապերի ամրապնդման վրա։ Հնդկաստանի վարչապետ Նարենդրա Մոդին իրականացրել է բազմաթիվ երկկողմ այցեր․ ամենավերջինը՝ 2025-ի դեկտեմբերին՝ Հորդանան և Օման։ Նախորդ տարի Մոդին այցելել էր Սաուդյան Արաբիա, իսկ դրանից մեկ տարի առաջ՝ Քուվեյթ, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ և Քաթար։

Հնդկաստանը Արաբական լիգայի անդամ մի շարք երկրների հետ հարաբերությունները բարձրացրել է ռազմավարական գործընկերության մակարդակի։ Նյու Դելին ազատ առևտրի համաձայնագրեր է ստորագրել ԱՄԷ-ի և Օմանի հետ, ինչպես նաև բանակցում է գործարքի շուրջ Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի (Պարսից ծոցի համագործակցության խորհուրդ) անդամների հետ, որոնք միաժամանակ Արաբական լիգայի անդամներ են։

2010-ից ի վեր Հնդկաստանը Արաբական լիգայում ունի մշտական ներկայացուցիչ՝ դիտորդի կարգավիճակով․ այդ պաշտոնը զբաղեցնում է Հնդկաստանի դեսպանը Եգիպտոսում։ Արաբական լիգայի երկրներում ապրում է նաև մեծ հնդկական համայնք՝ շուրջ 9 միլիոն քաղաքացի։

Հնդկաստանը խորացրել է իր ներգրավվածությունը Արաբական լիգայի անդամների հետ՝ միաժամանակ բարելավելով հարաբերությունները Իսրայելի հետ։ 1967-ին Արաբական լիգայի Խարտումի գագաթնաժողովի ավարտին անդամները հայտարարություն էին արել՝ «ո՛չ խաղաղություն Իսրայելի հետ, ո՛չ բանակցություններ և ո՛չ ճանաչում»։ Սակայն դրանից հետո Արաբական լիգայի մի շարք անդամների և Իսրայելի հարաբերությունները զարգացել են․ Եգիպտոսը, Հորդանանը, ԱՄԷ-ն, Բահրեյնը, Սուդանը և Մարոկկոն խաղաղության համաձայնագրեր են ստորագրել Թել Ավիվի հետ։

Աղբյուրների փոխանցմամբ՝ Սոմալիից պատվիրակության մասնակցությունը դեռ հաստատված չէ։ Վերջին տարիներին Մոգադիշուն աջակցել է Պակիստանին և, ըստ հաղորդումների, անցյալ տարի Իսլամաբադի հետ ստորագրել է հնգամյա պաշտպանական համագործակցության համաձայնագիր։

Նյու Դելիում կայանալիք նախարարական հանդիպումը տեղի է ունենում այն նույն տարում, երբ Պեկինը նախատեսում է ընդունել Չինաստան–արաբական պետություններ երկրորդ գագաթնաժողովը։ Չինաստանի և Արաբական լիգայի անդամ երկրների միջև կառավարությունների ղեկավարների մակարդակով առաջին գագաթնաժողովն անցկացվել էր 2022-ին։ Վերջին տարիներին Պեկինը մեծացրել է իր ջանքերը տարածաշրջանում, այդ թվում՝ ներդրումների միջոցով։ Չինաստանը Ջիբութիում ունի նաև արտասահմանյան ռազմական բազա և ձգտում է ուժեղացնել իր ծովային ներկայությունը Աֆրիկյան եղջյուրում։

Աղբյուրների համաձայն, Նյու Դելիում արտգործնախարարների հանդիպման օրակարգում մի շարք թեմաներ են, այդ թվում՝ Արևմտյան Ասիայում ներկայիս տարածաշրջանային իրավիճակը և տարածաշրջանում ապրող հնդկական համայնքի բարեկեցությունը։ Քննարկումները հավանաբար կանդրադառնան նաև Հնդկաստանի և Արաբական լիգայի միջև տնտեսական կապերին, ներառյալ էներգակիրների մատակարարումները։