Սիրանուշ Ադամյան
Ռուսաստանի պետական մասնակցությամբ ՎՏԲ բանկը վաճառել է Հայաստանի Թեղուտի պղնձամոլիբդենային հանքավայրում իր բաժնեմասը՝ ավարտելով երկրի խոշորագույն հանքարդյունաբերական ակտիվներից մեկի նկատմամբ տարիներ շարունակ ունեցած սեփականությունը։ Այդ մասին ասված է «Ազատություն» ռադիոկայանի հրապարակած հետաքննությունում, որը հիմնված է պետական կորպորատիվ ռեգիստրների տվյալների վրա։
Հետաքննության համաձայն՝ հանքի նոր սեփականատերերի կառուցվածքում ներգրավված են Ռուսաստանում ծնված ԱՄՆ գործարար Կոնստանտին Սոկոլովը և նրա հետ կապվող ընկերություններ։ Սոկոլովը նաև «Վիվա Արմենիա» բջջային օպերատորի մայր ընկերության համասեփականատեր է։
ՎՏԲ-ն Թեղուտի նկատմամբ վերահսկողություն էր ստացել այն բանից հետո, երբ նախկին սեփականատերը՝ «Վալլեքս Գրուպը», չէր կարողացել մարել հանքի կառուցման համար ներգրավված շուրջ 380-400 մլն դոլարի վարկերը։ Սակայն 2022-ին Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժումից հետո բանկի նկատմամբ կիրառված արևմտյան պատժամիջոցները զգալիորեն բարդացրել էին ՎՏԲ-ին պատկանող ընկերությունների արտահանումն ու ֆինանսական գործարքները։
Լոռու մարզում Թեղուտի հանքավայրը Հայաստանի մեծությամբ երկրորդ պղնձի և մոլիբդենի հանքավայրն է։ Այն նաև երկրի խոշոր հարկատուներից է. 2025-ին ընկերությունը պետական բյուջե է վճարել 14,4 մլրդ դրամ հարկ։
Երբ ՎՏԲ-ն 2018-ին ստանձնեց հանքի կառավարումը, շահագործումն արդեն դադարեցված էր՝ պոչամբարի անվտանգության հետ կապված խնդիրների պատճառով, և ավելի քան հազար աշխատակից մնացել էր առանց աշխատանքի։ Արտադրությունը վերականգնվեց 2019-ին, սակայն 2022-ին կրկին խափանվեց՝ ՎՏԲ-ի նկատմամբ սահմանված պատժամիջոցների և լոգիստիկ խնդիրների հետևանքով։ Հանքը մոտ մեկ տարի անց աստիճանաբար վերսկսեց աշխատանքը։ 2024-ի վերջին ընկերությունը պղնձի խտանյութի արտադրությունը հասցրել էր 88,000 տոննայի՝ այն արտահանելով Չինաստան, Ռուսաստան և Շվեյցարիա։
ՎՏԲ-ի նախագահ Անդրեյ Կոստինը դեռ ապրիլին հայտարարել էր, որ իրենք հանքի վաճառքի «վերջնական փուլում» են, սակայն չէր բացահայտել գործարքի արժեքը և գնորդին։ Գործարքի ավարտի համար անհրաժեշտ էր Հայաստանի Մրցակցության և պաշտպանության հանձնաժողովի համաձայնությունը, որը տրվել է հուլիսի սկզբին։
Պատմություններ
