Գևորգ Թոսունյան
ՀՀ Կառավարության 2026-2031 թվականների ծրագրում խոսք չկա 2020-2023թթ. Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի՝ շուրջ 250 քկմ զավթած տարածքների վերադարձի մասին։
Ծրագիրը շեշտադրում է, որ Հայաստանն իր գործառույթներն իրականացնում է բացառապես իր միջազգայնորեն ճանաչված 29,743 քկմ տարածքում։ Որպես արտաքին անվտանգության առաջնային գործիք՝ ամրագրված է տարածքային ամբողջականության ճանաչումը՝ 1991 թվականի Ալմա-Աթայի հռչակագրով (նախկին Խորհրդային Միության Հայկական ԽՍՀ սահմաններով)։
Սահմանազատման և սահմանագծման գործընթացը ներկայացված է որպես Ադրբեջանի հետ հաստատված խաղաղության ամրապնդման և հետագա ինստիտուցիոնալացման առանցքային ուղղություն։
Նախատեսվում է իրականացնել ՀՀ սահմանապահների կողմից պետական սահմանի պահպանության գոտիների փուլային ընդլայնում՝ սահմանի ամբողջական պահպանությունը ստանձնելու հեռանկարով։ Սրա զուգահեռ նշվում է, որ փոխակերպվելու է սահմանապահ ծառայությունը՝ ռազմական բաղադրիչի նվազեցման և միջազգային լավագույն փորձի ինտեգրման միջոցով։
Համեմատության համար կառավարության նախորդ՝ 2021-2026թթ. ծրագրում սահմանազատումն ու սահմանագծումն էական էին համարվում ոչ միայն Ադրբեջանի, այլ նաև Վրաստանի հետ սահմանների պարագայում։ Իսկ 2026-2031թթ. ծրագրում շեշտադրումն արվում է բացառապես Ադրբեջանի հետ սահմանազատման աշխատանքների շարունակության վրա։
Նախորդ ծրագրում ևս նախատեսվում էր, որ սահմանների պահպանությունը բանակից պետք է անցնի սահմանապահ զորքերին։ Այնուամենայնիվ, 2021-2026թթ. ծրագրում նշվում էր, որ պետական սահմանի մի շարք հատվածների պահպանությանը մասնակցում են ռուսական սահմանապահները, և նախատեսվում էր ընդլայնել նրանց ներգրավվածությունը։ 2026-2031թթ. ծրագրում այլևս չի հիշատակվում ռուսական կողմի ներգրավվածությունը. փոխարենը շեշտադրվում է ԵՄ և միջազգային չափորոշիչներով սահմանների համալիր կառավարումը և սահմանապահ ծառայության փոխակերպումը։
#CivilNetCheck-ը 2025-ի հոկտեմբերին րբանյակային լուսանկարների հիման վրա հետաքննություն էր հրապարակել Ադրբեջանի կողմից ՀՀ սուվերեն տարածքի գրավված հատվածների վերաբերյալ։ Ըստ ուսումնասիրության՝ ադրբեջանական ուժերի կողմից վերահսկվող տարածքը կազմում է 241,4 քառ. կմ։
Պատմություններ
