Սուդանի քաղաքացիական պատերազմում թուրքական Աքընջը դրոնները մայիսից սեպտեմբեր խոցել են չինական արտադրության առնվազն վեց անօդաչու սարք՝ առանց որևէ կորստի, ինչը կարող է խթանել թուրքական դրոնների արտահանումը։ Այս եզրահանգմանն է գալիս ավստրիական՝ ռազմական թեմաներով մասնագիտացված Militär Aktuell կայքի վերլուծաբան Մարտին Ռոսենկրանցը։
2023-ի ապրիլին բռնկված քաղաքացիական պատերազմը Սուդանը դարձրել է աֆրիկյան այն հակամարտություններից մեկը, որտեղ դրոններն ամենաակտիվն են կիրառվում։ Սուդանի զինված ուժերը և Արագ աջակցության ուժեր (ԱԱՈՒ) կիսառազմական խմբավորումն անօդաչու թռչող սարքերն օգտագործում են հետախուզության և ճշգրիտ հարվածների համար։ Այժմ անօդաչու համակարգերն արդեն ուղղակիորեն մարտնչում են միմյանց դեմ օդում։ Այս մենամարտերում թուրքական «Բայքար» ընկերության Աքընջըն (Akinci) ճնշող գերազանցություն է ցուցաբերել չինական FH/CH-95 դրոնների նկատմամբ։
Վերջին ամիսներին Սուդանի երկնքում օդային մարտի մի տեսակ է հաստատվել, որը մինչև վերջերս ավելի շուտ գիտաֆանտաստիկ սցենարների, քան ռազմաճակատից եկող հաղորդումների նյութ էր։ Միջին բարձրության և երկար թռիչքատևողության MALE խոշոր հարվածային դրոնները խոցում են նույն դասի այլ դրոններ։ Մի կողմում Սուդանի բանակի Բայրաքթար Աքընջըներն են, մյուս կողմում՝ ԱԱՈՒ-ի չինական FH/CH-95-երը, որոնք, ենթադրաբար, մատակարարել են Արաբական Միացյալ Էմիրությունները։ Հրապարակային բոլոր տվյալներով՝ այս բախումների ելքը զարմանալիորեն միակողմանի է եղել։
2026-ի սեպտեմբերի կեսին համացանցում լայն տարածում գտավ ևս մեկ նման խոցման տեսանյութ։ Հաղորդումների համաձայն՝ ԱԱՈՒ-ի դրոնը խոցած Աքընջըն զինված էր Ռոքեթսան ընկերության Էրեն կառավարվող հրթիռով։ Էրենը մոտ 35 կգ քաշով, ռեակտիվ շարժիչով բազմաֆունկցիոնալ հրթիռ է։ Արտադրողի պնդմամբ՝ այն կարող է ճշգրիտ խոցել ավելի քան 100 կմ հեռավորության վրա գտնվող թիրախներ։ Դրանց ճախրումն ապահովում են իներցիալ և արբանյակային համակարգերը, իսկ վերջին փուլում գործի է անցնում էլեկտրաօպտիկական ինքնաթիրախավորման գլխիկը։ Հրթիռը ստեղծվել է մեծ հեռավորությունից ինչպես ցամաքային, այնպես էլ դանդաղ շարժվող օդային թիրախներ, օրինակ՝ ուղղաթիռներ և դրոններ խոցելու համար։
Հրապարակված լուսանկարների և տեսանյութերի հիման վրա արված գնահատականներով՝ 2026-ի մայիսից սեպտեմբեր ընկած հինգ ամիսներին Աքընջըները խոցել են ԱԱՈՒ-ի առնվազն վեց, հնարավոր է՝ նաև ութ CH-95։ Որևէ տեղեկություն չկա, որ այս մենամարտերում Սուդանի բանակը թեկուզ մեկ դրոն կորցրած լինի։
Աքընջըն օդային թիրախի դեմ իր առաջին հրապարակային ցուցադրումն անցկացրել է 2026-ի փետրվարի 21-ին Սև ծովի վրա՝ Սինոպի մոտակայքում, որտեղ ճշգրիտ խոցել է թիրախ-դրոնը։ Սեպտեմբերի 16-ին Սունգուր հրթիռով խոցվեց արագընթաց թիրախ, իսկ դրանից ընդամենը օրեր առաջ փորձարկման հարթակից արձակված IHA-300 հիպերձայնային հրթիռը խոցել էր ավելի քան 250 կմ հեռավորության վրա գտնվող թիրախ։ Սակայն սրանք Բայքարի անցկացրած փորձարկումներ էին։ Սուդանում իրականացված առաջադրանքները, ի տարբերություն դրանց, իրական մարտական արդյունքներ են, և դրանց նշանակությունը շատ ավելի մեծ է, քան փորձադաշտերում նախապես պլանավորված սցենարներինը։
MALE դասի հարվածային դրոնների խիստ մրցակցային շուկայում մարտում ապացուցված այս հաղթանակները խթան են Թուրքիայի արտահանման քաղաքականության համար։ Դա ակնհայտ դարձավ Լիբիայում, Լեռնային Ղարաբաղում և Ուկրաինայում թուրքական դրոնների կիրառությունից հետո։
Թեև Սուդանի բանակի դրոնների օպերատորները, ըստ ամենայնի, ուշագրավ փորձառություն են ձեռք բերել, էական են նաև տեխնիկական տարբերությունները։ Աքընջըն ունի սպառազինության շատ լայն և մարտում փորձված տեսականի՝ կառավարվող ռումբերից մինչև «օդ-ցամաք» և «օդ-օդ» դասի կառավարվող հրթիռներ։ Բացի այդ, դրոնը հագեցած է ռադարով, որը կարող է հայտնաբերել ոչ միայն ցամաքային ու ծովային, այլև օդային թիրախներ։ Փաստորեն, այն գործում է որպես անօդաչու կործանիչ։ Աքընջըն նաև զգալիորեն ավելի ծանր է, ավելի բարձր է բարձրանում և ավելի արագ է թռչում, քան CH-95-ը։
Այնուամենայնիվ, մարտական գործողությունների գոտին չափազանց ընդարձակ է։ Սուդանի տարածքը քսան անգամ մեծ է Ավստրիայից, իսկ ԱԱՈՒ-ի վերահսկած տարածքը մոտ վեց անգամ է գերազանցում Ավստրիային։ Նման տարածություններում դրոն գտնելու, ճշգրիտ մոտենալու և դիպուկ խոցելու համար միայն բախտը բավարար չէ։ Խարթումը լռում է՝ արդյոք Սուդանի բանակն ունի դրոնների մեկ «աս» օպերատոր, թե մի քանի այդպիսի հմուտ մասնագետ։
Rainbow CH-95/FH-95 | Bayraktar Akıncı | |
Առավելագույն թռիչքային քաշ | 650–1100 կգ | մինչև 6000 կգ |
Առավելագույն օգտակար բեռ | 170 կգ | 1500+ կգ |
Առավելագույն արագություն | 200–280 կմ/ժ | մինչև 361 կմ/ժ |
Առավելագույն բարձրություն | 5000–7000 մ | մինչև 13 716 մ |
Թռիչքի տևողություն | 6–20 ժամ | 24+ ժամ |
Մարտական շառավիղ / թռիչքի հեռավորություն | մոտ 200–250 կմ (տեսանելիության գծում), մինչև 4000 կմ ընդհանուր | մոտ 300–400 կմ (տեսանելիության գծում), ավելի քան 6000 կմ ընդհանուր |
Շարժիչ | մխոցային, պտուտակը՝ պոչամասում | 2 Pratt & Whitney Canada PT6 տուրբոպտուտակային |
Պատմություններ
