Civilnet
Լիբանանի «Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր Շահան Գանտահարյանը հոդված է հրապարակել «Թեհրան-Արևմուտք նախամերձեցման փուլը և Անկարայի անհանգստությունը» վերնագրով, որն ամբողջությամբ ներկայացված է ստորև.
Ժնև 2-ը գումարել-խափանելու պարանաձգությունը շարունակվում է: Առնչակից կողմերի քաղաքական հայտարարությունները կարող են ամփոփել այն մթնոլորտը, ուր փորձ է կատարվում ճշտելու երկրների մասնակցության հարցը:
Ճգնաժամային դիվանագիտության ժամանակավոր արդյունավորումը հանգեցրեց պատերազմական գործողությունների առկախման որոշմանը: Խորքում, դա այն ելքն էր, որ Մոսկվան հրամցրեց սահմանափակ, կարճաժամկետ, պատժիչ և դաստիարակիչ բնույթ ունեցող զինվորական հարվածի անխուսափելիություն հայտարարած Վաշինգտոնին:
Երևացածը, իհարկե, ռուս-ամերիկյան համաձայնությունն էր, որ երկուստեք ծառայեց դիմափրկմանը (ֆեյս սեյվինկ): Չերևացած, բայց ազդեցիկ բաժինը վերաբերում էր Թեհրանին: Չափավորական նախագահի ընտրությունը, Թեհրանից դեպի Վաշինգտոն ե’ւ փոխադարձաբար նախանշանային փոխասացությունները խոսում են Թեհրան-Վաշինգտոն հարաբերությունների նոր հարթության ձևավորման մասին:
Իսկ եթե մտաբերենք սիրիական ճգնաժամի սկզբնավորության հայտարարված Մոսկվա-Թեհրան-Դամասկոս առանցքի կազմաքանդման մասին հնչած մոտեցումները, կտարվենք մտածելու այդ առանցքից Թեհրանի ցուցաբերած որոշ ճկունության, դեպի Արևմուտք և դեպի ԱՄՆ ուղղած նշանների և փոխադարձ համապատասխան հակազդեցությունների մասին: և պատահական չէ, որ Օբամա-Ռուհանի նամակագրական և հեռաձայնային կապերից հետո օրակարգային թեմայի էր վերածվում Թեհրան-Վաշինգտոն թռիչքների վերսկսման հավանականությունը: Նույնպես այն, որ Թեհրանի քաղաքապետարանի որոշմամբ հակաամերիկյան կարգախոսերը կվերացվեին Թեհրանի կենտրոնական փողոցներից։ Կամ բանակցություններ կսկսվեին Լոնդոն-Թեհրան դիվանագիտական հարաբերությունների վերաբնականոնացման նպատակով:
Թեհրան-Արևմուտք մերձեցման մասին խոսելը թվում է թե վաղ է. այսուհանդերձ չի կարելի անտեսել այն զարգացումները, որոնք հրապարակային բնույթ ունեն և կարող են տարածաշրջանում վերահաշվարկումների դուռ բացել:
Թվում է, թե նախամերձեցման այս փուլը անհանգստացրել է Անկարային, որին դերակատարություն էր վերապահվել Մոսկվա-Թեհրան-Դամասկոս ռազմավարական գծի դիմաց հակաառանցքային դեր վերցնելու: Ռուս-ամերիկյան թեկուզ ժամանակավոր համաձայնությունն ու մանավանդ Թեհրանի ցուցաբերած որոշակի ճկնունությունը Անկարայի դերի աստիճանի նվազում ենթադրող երևույթներ են:
Ամերիկյան մամուլն արդեն արտահայտվում է այս մասին. ավելի մասնակիորեն՝ Թուրքիայի առ նվազն ոչ նախկին դերակատարությունը լույսի բերելով: ՆԱՏՕ-ի պաշտոնատարներն Անկարայի դերակատարությունը խնդրո առարկա են դարձնում՝ հարց տալով, թե ծայրահեղ իսլամականությանը զորակցելով Թուրքիան ի՞նչ դեր է փորձում վերապահել իրեն:
Կտրուկ շրջադարձներ չեն գրանցվել տակավին. և սա քաղաքականորեն հասկանալի է իհարկե: ԱՄՆ-ի պետքարտուղարությունը շարունակում է շեշտել, որ պատերազմի արհավիրքի վերացումը չի պայմանավորվում քիմիական զինաթափումով: Մինչ, Մոսկվան իր դիրքորոշումը հստակացնում է, որ նախագահականի հրաժարականով չի պայանավորվում Ժնև 2-ի կայացումը:
Ռուս-ամերիկյան այս պայմանականությունների բարձրաձայնումը կարող է զուտ հայտարարողական բնույթ ունենալ: Փաստը մնում է փաստ, որ զինվորական գործողությունները շարունակում են մնալ առկախված: Մինչ դիվանագիտությունը աշխատում է նոր համաձայնությունների հանգելու համար:
Իրանյան գործոնի հետ հաշվի նստելու, Թեհրան-Արևմուտք նոր էջ բացելու միտող երևույթների դիմաց վերահաշվարկներ կատարելու իրականությունները կմղեն մտածելու Անկարայի դերի նվազեցման մասին: Մինչ այդ սակայն միջազգային ընտանիքը պիտի նկատի և համապատասխան դիրքորոշում ունենա Անկարայի կողմից զինվող և ֆինանսավորվող ծայրահեղ տարրրերի նկատմամբ, որոնց համար նա սովոր է օգտագործել «միջազգային ահաբեկիչներ» եզրը:
Պատմություններ
