Հանրայինը չի լուսաբանել Հայաստանի՝ 16 կետով նահանջը մամուլի ազատության ինդեքսում

Հանրային հեռուստաընկերությունը չի լուսաբանել մամուլի ազատության համաշխարհային ինդեքսը, որում Հայաստանը 16 կետով նահանջել է։

«Լրագրողներ առանց սահմանների» (RSF) կազմակերպության ապրիլի 30-ին հրապարակած զեկույցում Հայաստանը վատթարացրել է դիրքերը՝ 34-րդ հորիզոնականից հայտնվելով 50-րդ տեղում։

#CivilNetCheck-ը ուսումնասիրել է ապրիլի 30-ի և մայիսի 1-ի «Լուրեր» հաղորդման թողարկումները, ինչպես նաև 1lurer.am կայքի լրահոսը և պարզել, որ հանրային միջոցներով ֆինանսավորվող հեռուստաընկերությունը որևէ անդրադարձ չի կատարել զեկույցին։

Լռություն եթերում և լրահոսում

Ապրիլի 30-ին «Լուրեր» հաղորդման՝ օրվա ընթացքում հեռարձակված վեց թողարկումներում (1,2,3,4,5,6), ինչպես նաև մայիսի 1-ին հեռարձակված հինգ թողարկումներում (1, 2, 3, 4, 5) բացակայել է որևէ անդրադարձ RSF-ի հրապարակած ինդեքսին և Հայաստանի դիրքի փոփոխությանը։ Նույնը վերաբերում է նաև 1lurer.am կայքին, որտեղ օրվա լրահոսում ևս որևէ հրապարակում չկա այս թեմայով։

Նշենք, որ օրվա ընթացքում հեռարձակվող թողարկումների բովանդակությունը մեծամասամբ նույնն է։

Եթերում և կայքում լուսաբանվել են այլ թեմաներ՝ ներքին քաղաքական, սոցիալական և միջազգային օրակարգից, սակայն միջազգային հեղինակավոր կազմակերպության կողմից հրապարակված և Հայաստանի համար նշանակալի գնահատականը չի ընդգրկվել լրատվական հոսքում։

Ի՞նչ խնդիրներ է արձանագրում ինդեքսը

RSF-ի զեկույցում նշվում է, որ Հայաստանի մեդիամիջավայրը, թեև բազմազան է, շարունակում է մնալ բևեռացված։ Զեկույցում ընդգծվում է, որ երկիրը գործում է մի միջավայրում, որտեղ առկա են ապատեղեկատվության և ատելության խոսքի աննախադեպ ծավալներ, որոնք սրվում են ներքաղաքական լարվածությամբ և անվտանգային խնդիրներով։

Միևնույն ժամանակ նշվում է, որ հեռարձակվող և տպագիր լրատվամիջոցների մեծ մասը, կապված լինելով քաղաքական և առևտրային շահերի հետ, բախվում է խմբագրական քաղաքականության վրա ճնշումների։ 

Բացի այդ, նշվում է, որ լրագրողները հաճախ դառնում են ճնշումների, վիրավորանքների և բռնության թիրախ՝ թե՛ իշխանության ներկայացուցիչների, թե՛ ընդդիմության կողմից, և այդպիսի դեպքերը հիմնականում մնում են անպատիժ։ Այս ֆոնին ձևավորվում է անհանդուրժողական միջավայր, որը խոչընդոտում է լրագրողների աշխատանքը և նպաստում ինքնագրաքննությանը։

Զեկույցում ընդգծվում է նաև, որ գործող օրենսդրական դաշտը լիարժեք չի ապահովում մամուլի ազատության պաշտպանությունը, պետական տեղեկատվության հասանելիությունը հաճախ սահմանափակվում է, իսկ մեդիայի ֆինանսական անկախությունը խոչընդոտվում է շուկայի թերզարգացածությամբ և քաղաքական կապերով։

Հայաստանը վերջին տարիներին մեծամասամբ բարելավում էր իր դիրքերը աշխարհի 180 երկրների շարքում։

Սակայն այս տարվա անկումը աննախադեպ է 2018-ից ի վեր, քանի որ երկար տարիներ շարունակվող բարելավումից հետո առաջին անգամ գրանցվել է այսքան կտրուկ՝ 16 կետով հետընթաց։

Ի՞նչ է պարտավորեցնում օրենքը

Հանրային հեռուստաընկերության գործունեությունը կարգավորվում է «Տեսալսողական մեդիայի մասին» օրենքով։ Օրենքի 22-րդ հոդվածը սահմանում է, որ Հանրային հեռարձակողները պետք է ղեկավարվեն օբյեկտիվության, անկողմնակալության, բազմազանության և բազմակարծության սկզբունքներով։ 

Նույն հոդվածը պարտավորեցնում է «հասարակական առավել հնչեղություն ունեցող տեղեկատվության հեռարձակման համար օգտագործել ամենադիտելի եթերային ժամանակը` ներկայացնելով խնդրի կամ հարցի վերաբերյալ պաշտոնական հաղորդագրությունը, կարծիքների բազմազանությունը»։ 

Իր հերթին, Հանրային հեռուստաընկերության կայքում նշված է, որ «Լուրերի» թողարկումների «առանցքում այն ամենն է, ինչ կարևոր է, հետաքրքիր և հրատապ: Պարբերաբար թարմացվող նորություններ Հայաստանից, Արցախից, Սփյուռքից, տեղեկատվություն՝ տարածաշրջանից և միջազգային հանրությունից»։

ՍիվիլՆեթը կապ է հաստատել Հանրային հեռուստաընկերության լրատվական բաժնի խմբագիր Լուսինե Բարսեղյանի հետ՝ պարզելու, թե ինչու անդրադարձ չի եղել թեմային։ Բարսեղյանը առաջարկել է գրավոր հարցում ուղարկել։ Նշենք, որ Լուսինե Բարսեղյանը եղել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ընտանիքին պատկանող «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի խմբագիրը։

Այսպիսով, Հ1-ը չի լուսաբանել RSF-ի մամուլի ազատության համաշխարհային ինդեքսը՝ թողնելով առանց անդրադարձի թե՛ Հայաստանի 16 կետով նահանջը, թե՛ զեկույցում ներկայացված մեդիա միջավայրի խնդիրները, որոնք ունեն հանրային նշանակություն։