Քաղաքացիության տրամադրման համար մկրտության վկայականի փոխարեն ծագումը կարող է հաստատել պետությունը. Սինանյան

Սիրանուշ Ադամյան

Հայաստանը քննարկում է քաղաքացիություն ստանալու դիմորդների հայկական ծագումը որոշելու գործառույթը փոխանցել պետական մարմնին։ Այս փոփոխությամբ կվերանա եկեղեցական մկրտության վկայականներից կախվածությունը, ասել է Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարը։

Զարեհ Սինանյանի խոսքով՝ իշխանությունները փոփոխությունը քննարկում են քաղաքացիության կանոնների ավելի լայն վերանայման շրջանակում։ Նա այս մասին ասել է Հանրային ռադիոյին տված հարցազրույցում, որը հրապարակվել է հոկտեմբերի 21-ին։

«Ձևեր ենք քննարկում, որպեսզի ազգությամբ հայի այդ կվալիֆիկացիան ստանալու համար ստիպված չլինենք մարդկանց պարտադրել, որպեսզի գնան ինչ-որ եկեղեցական կնունքի վկայականներ ձեռք բերեն»,- ասել է Սինանյանը։ Փոխարենը, նրա խոսքով, պետությունը կարող է ունենալ հանձնաժողով, որը կորոշի՝ անձը հայ է, թե ոչ։

Սինանյանի խոսքով՝ գործող համակարգը որոշ դիմորդների համար լուրջ խնդիրներ է ստեղծում։ Ոմանք կնքվել են 60 տարի առաջ այնպիսի եկեղեցիներում, որոնք այլևս գոյություն չունեն։ Ուրիշները երբեք չեն կնքվել, քանի որ ագնոստիկ կամ աթեիստ են։ Որոշների ծննդյան վկայականներն արաբերեն, ֆրանսերեն կամ անգլերեն են, և անունների տառադարձությունը չի համընկնում անձնագրի հետ։ Նման դեպքերում, նրա խոսքով, գործընթացը կանգ էր առնում։

«Մարդը գալիս է, կոնկրետ պարզ է, որ հայ է, բայց ասում է՝ քաղաքացիություն տվեք, ասում են՝ գնա, չգիտեմ, կնունքիդ եկեղեցուց վկայական բեր»,- ասել է նա։

Մինչ այժմ ազգությամբ հայերը կարող էին քաղաքացիություն ստանալ պարզեցված ընթացակարգով։ Այդ ընթացակարգով նրանցից չէր պահանջվում ապրել Հայաստանում, տիրապետել հայերենին կամ իմանալ Սահմանադրությունը։ Դիմորդները կարող էին դիմել նաև արտերկրում Հայաստանի դեսպանատներ և հյուպատոսություններ։

Այս կարգը փոխվելու է։ Սեպտեմբերին Ներքին գործերի նախարարությունը հրապարակեց օրենսդրական փոփոխությունների նախագիծ, որով ազգությամբ հայերից կպահանջվի երկու տարի օրինական բնակություն Հայաստանում և առնվազն 366 օր փաստացի ներկայություն երկրում՝ մինչ դիմելը։ Ոչ հայերի համար պահանջը կլինի հինգ տարվա օրինական բնակությունը։ Նախագծով դիմորդների ազգային ծագումը կստուգի ՆԳՆ-ին կից հատուկ հանձնաժողովը։

Ներքին գործերի նախարար Արփինե Սարգսյանը սեպտեմբերին ՍիվիլՆեթին ասել էր, որ բնակության պահանջը նպատակ ունի ցույց տալու, որ դիմորդը իր ապագան կապում է Հայաստանի հետ, ոչ թե պարզապես ճամփորդական փաստաթուղթ է փնտրում։

Սինանյանի խոսքով՝ հիմնական փոփոխությունը Հայաստանում երկու տարի ապրելու պահանջն է։ Նա նշել է, որ ազգությամբ հայերը այլ դիմորդների համեմատ կշարունակեն ունենալ արտոնյալ վիճակ։

Սինանյանը հերքել է այն պնդումները, թե փոփոխությունները նպատակ ունեն սփյուռքը կտրել Հայաստանից։ Նրա խոսքով՝ արդեն երկու տարի Հայաստանում ազգությամբ հայերի ներհոսքի հոսքը դրական է, ինչը ցույց է տալիս, որ ՀՀ քաղաքացիությունը պահանջված է։

Հայրենիք և պետություն

Սինանյանը բարեփոխումը ներկայացրել է՝ տարանջատելով Հայաստանը որպես պատմական հայրենիք և Հայաստանի Հանրապետությունը որպես պետություն։

«Հայաստանը բոլոր հայերի հայրենիքն է, բայց Հայաստանի Հանրապետությունը իր քաղաքացիներին է պատկանում»,- ասել է նա։

Նրա խոսքով՝ Հայաստանը կարող է լինել պատմության և հիշողության հետ կապված ռոմանտիկ գաղափար։ Հանրապետությունը, սակայն, կոնկրետ, շոշափելի քաղաքական միավոր է, որտեղ բարոյահոգեբանական կապվածությունը կամ պատմական հիշողությունը շատ սահմանափակ տեղ ունեն։

Սինանյանի խոսքով՝ երկրի ներքաղաքական կյանքի վրա պետք է ազդեն միայն ՀՀ քաղաքացիները, քանի որ նրանք են կրում քաղաքական որոշումների հետևանքները։ Նա նշել է, որ պետության նկատմամբ որևէ պարտականություն կամ պատասխանատվություն չկրող զանգվածը չի կարող ունենալ իրավունքներ, որոնք ձևավորում են տեղի բնակիչների ճակատագիրն ու ապագան։

Նրա խոսքով՝ սփյուռքահայերը, որոնք ուզում են ավելի սերտ կապ ունենալ հանրապետության հետ, պետք է տեղափոխվեն Հայաստան։ Նրանք պետք է դառնան քաղաքացի, վճարեն հարկեր, իրենց գումարների մեծ մասը ծախսեն Հայաստանում, իրենց երեխաների ապագան կապեն երկրի հետ և պատրաստ լինեն պաշտպանել նրա սահմանները։

Սինանյանն ընդունել է, որ հայերի երկար ու դաժան պատմությունը հաշվի առնելով՝ սա դժվար է հնչում, բայց դա անհրաժեշտ է։ Նրա խոսքով՝ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը փորձում է Հայաստանի պատմական գաղափարը հնարավորինս մոտեցնել պետականության իրականությանը։