Արցախի նախագահի թեկնածու չգտնվեց. կգտնվի՞ ԱԺ նախագահի թեկնածու Աշոտ Դանիելյանի հրաժարականից հետո

Հայկ Ղազարյան

Արցախի Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Դանիելյանը հուլիսի 2-ին հայտարարեց իր հրաժարականի մասին, ինչը նշանակում է, որ նա այլևս չի կատարելու նաև Արցախի նախագահի պաշտոնակատարի լիազորությունները։ Դանիելյանի հրաժարականով փաստացի թափուր են մնում ոչ միայն ԱԺ նախագահի, այլև Արցախի նախագահի պաշտոնակատարի պաշտոնները։

Արցախի «Արդարություն» խմբակցության պատգամավոր Մետաքսե Հակոբյանը ՍիվիլՆեթի հետ զրույցում ասաց, որ այս պահին որևէ հստակ բան չի կարող ասել։ «Որովհետև փորձում ենք կարգավորումներ անել, թույլ չտալ ինստիտուտների կազմաքանդում։ Երևի գիտեք, թե ինչ ծանր է այդ առումով իրավիճակը և ինչքան քիչ ենք իրական պայքարողներս»,- ասաց նա։

Արցախի խորհրդարանի փոխխոսնակ Գագիկ Բաղունցը ևս ասաց, որ պիտի կողմնորոշվենք, և ճիշտ կլինի այս հարցերի շուրջ դեռ չխոսել, «քանի որ գիտեք վերաբերմունքի մասին»։

Սամվել Բաբայանի «Միասնական հայրենիք»-ից պատգամավոր Մարսել Պետրոսյանն էլ նշեց, որ վատառողջ լինելու պատճառով չի խառնվել հարցերին և բացարձակապես տեղյակ չէ գործընթացների մասին։

«Անկեղծ ասած՝ ամեն ինչ ինձ համար անսպասելի է, բայց երևի ինչ-ինչ պատճառներ կան»,- ասաց Պետրոսյանը։

Մեզ չհաջողվեց մեկնաբանություն վերցնել մի քանի այլ պատգամավորներից։ Արցախի Սահմանադրության համաձայն՝ Ազգային ժողովի նախագահն ինքնաբերաբար ստանձնում է Արցախի նախագահի պաշտոնակատարի լիազորությունները, եթե այն թափուր է։

Արցախի Ազգային ժողովի նախկին աշխատակազմի մեր անանուն աղբյուրը պարզաբանեց, որ այժմ, երբ երկու պաշտոնն էլ թափուր են, ստեղծվել է իրավական վակուում. խորհրդարանի խոսնակի պարտականությունները ստանձնած Ազգային ժողովի փոխնախագահը (Գագիկ Բաղունցը) չի կարող դառնալ նաև երկրի ղեկավարի պաշտոնակատար։

2023-ի ամռանը Արցախի Սահմանադրության մեջ կատարված փոփոխությունները Ազգային ժողովին թույլ տրվեց ռազմական դրության պայմաններում երկրի նախագահ ընտրել անուղղակի եղանակով։

Իսկ 2025-ի ապրիլի 15-ին Արցախի Ազգային ժողովը Երևանում նիստ գումարեց և ընդունեց սահմանադրական փոփոխությունների նոր նախագիծ, որով ապահովվեց խորհրդարանի և նախագահի ինստիտուտների շարունակականությունը։

Ինչո՞ւ Շահրամանյանն այլևս նախագահ չէ. ոչ ոք չի ցանկանում դառնալ նախագահ

Արցախի վերջին նախագահ Սամվել Շահրամանյանի լիազորությունների ժամկետն ավարտվել է 2025-ի մայիսին։ 2023-ի սեպտեմբերի 9-ին, Արցախում կատարված սահմանադրական փոփոխություններից հետո Ազգային ժողովը Շահրամանյանին նախագահ էր ընտրել միայն մինչև հերթական ընտրությունները (Արցախի նախագահի ու Արցախի Ազգային ժողովի վերջին համապետական ընտրությունները 2020-ի գարնանն էին տեղի ունեցել)։

Տե՛ս նաև՝ Ինչո՞ւ երեք ամիս անց Արցախի նախագահի թեկնածու չկա. խմբակցությունների արձագանքը

Ուստի Շահրամանյանի պաշտոնավարման օրինական ժամկետն ավարտվել է, և նա այլևս չի առաջադրվել, նախագահի պաշտոնը թափուր է մնացել։ Հենց այդ պատճառով 2025-ի մայիսին Հայաստանում գումարված Արցախի ԱԺ նիստում ԱԺ նախագահ ընտրված Աշոտ Դանիելյանը ստանձնել էր նաև նախագահի պաշտոնակատարի պարտականությունները։

Հայաստանում որևէ այլ կառավարություն չպիտի լինի. իշխանությունների դիրքորոշումը

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և իշխող թիմի ներկայացուցիչները բազմիցս հայտարարել են, որ Հայաստանում որևէ այլ կառավարության գոյությունը ազգային անվտանգության խնդիր է և կարող է հանգեցնել կոնֆլիկտի վերակենդանացման։

2025-ին Արցախի նախկին նախագահ Սամվել Շահրամանյանը վկայի կարգավիճակով հրավիրվել է ՀՀ քննչական կոմիտե՝ տարբեր քրեական վարույթների շրջանակներում հարցաքննվելու համար։

Վարչական դատարանը մայիսի 26-ի վճռով անվավեր է ճանաչել Արցախի ներկայացուցչության շենքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը։ Արցախի հայության բռնի տեղահանությունից հետո այս շենքում էին գործում Արցախի վտարանդի պետական հաստատությունները։

Տե՛ս նաև՝ Արցախի վերջին «կտորը» վիճարկման առարկա է Հայաստանում

2025-ի հունիսին ՀՀ Ազգային անվտանգության նախկին տնօրենի գրության հիման վրա՝ դատախազությունը հայց ներկայացրեց ընդդեմ Կադաստրի կոմիտեի՝ որպեսզի վերացնեն Արցախի ներկայացուցչության սեփականության իրավունքը։ 1222 քմ մակերեսով հողամասն ու դրա վրայի շինությունները գրանցված էին «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության կառավարության անվամբ»։ Արցախի ներկայացուցչությանը Երևանում գույք տրամադրելու գործընթացը սկսվել է դեռ առաջին նախագահի Լևոն Տեր-Պետրոսյանի պաշտոնավարման օրոք։

Աշոտ Դանիելյանն իր հրաժարականի խոսքում վստահություն է հայտնել, որ Արցախի հարցը փակված չէ, քանի դեռ կա հայրենիք վերադառնալու պահանջը, և հույս է հայտնել, որ Ազգային ժողովն ու մյուս կառույցները կշարունակեն իրենց գործունեությունը։

«Սակայն վերջին ժամանակահատվածում իմ անձի շուրջ ձևավորված կեղծ և արհեստական խոսակցությունները, շրջանառվող անհիմն մեղադրանքներն ու զրպարտությունները ևս ազդել են այս որոշման կայացման վրա»,- իր հրաժարականի խոսքում գրել է Աշոտ Դանիելյանը։

Արցախի Ազգային ժողովն ուներ 33 պատգամավոր։ 2023-ի հոկտեմբերի 3-ին Ադրբեջանի ուժերը գերեվարել և առևանգել են Արցախի Ազգային ժողովի նախագահ Դավիթ Իշխանյանին (դրանից հետո մինչև Աշոտ Դանիելյանի ընտրվելը ԱԺ նախագահի պարտականությունները կատարում էր փոխխոսնակ Գագիկ Բաղունցը): Իսկ 2025-ի հունիսի 20-ին անկախ պատգամավոր Կարեն Հովհանիսյանը հրաժարականի դիմում ներկայացրեց։