Հայաստանը Եվրասիական տնտեսական միությունից դուրս գալու նախապատրաստություն չի սկսել և չի պատրաստվում լքել կառույցը։ Միաժամանակ, իշխանությունները շարունակում են Եվրամիությանն անդամակցելու ուղղությամբ աշխատանքները՝ քաղաքացիների համար այլընտրանք ստեղծելու նպատակով։ Այս մասին նոյեմբերի 5-ին կառավարությունում ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։
«Մենք սկսել ենք նախապատրաստություն, ինչպես մեր ժողովրդին խոստացել ենք, այլընտրանքի ձևավորման, որպեսզի ժողովուրդը որոշում կայացնելու հնարավորություն ունենա։ Մենք չենք պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից»,- ասել է Փաշինյանը։
Վարչապետի խոսքով՝ ԵԱՏՄ գործընկերներն իրենք են բարձրացնում Հայաստանի հետագա կողմնորոշման և հանրաքվե անցկացնելու հարցը։ Սակայն, ըստ նրա, այս պահին հանրաքվեի առարկա գոյություն չունի։
«Ես նախկինում ասել եմ, որ հանրաքվեի առարկա գոյություն չունի այս պահին, որպեսզի մենք կարողանանք հանրաքվե անցկացնել»,- հայտարարել է Փաշինյանը։
Վարչապետը պարզաբանել է, որ Հայաստանի՝ Եվրամիությանն անդամակցելու հարցով հանրաքվե անցկացնելու համար նախ անհրաժեշտ է անցնել որոշակի ընթացակարգեր։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանը շարժվում է այդ ճանապարհով, և գործընթացը կարող է հանգեցնել նրան, որ 2027 կամ 2028-ին պաշտոնական հայտ ներկայացնի ԵՄ-ին։
«Ակնհայտ է ինձ համար, որ պրոցեսը տանում է դեպի դա, որ մենք ի վերջո 2027 կամ 2028 թվականին պաշտոնապես դիմենք Եվրամիության լիարժեք անդամ դառնալու գործընթաց սկսելու հարցով»,- ասել է վարչապետը՝ հիշեցնելով, որ Հայաստանն արդեն ունի համապատասխան օրենք։
Նոյեմբերի 3-ին Բրյուսելում՝ Euronews հեռուստաընկերության կազմակերպած «ԵՄ ընդլայնման գագաթնաժողով 2026»-ի շրջանակում, Փաշինյանը հայտարարել էր, որ 2027 կամ 2028 թվականին Եվրամիությանն անդամակցելու պաշտոնական հայտ ներկայացնելն իրատեսական է։
«Հաջորդ տարին կարող է իրատեսական լինել։ 2028 թվականը նույնպես կարող է իրատեսական լինել։ Մենք սկսել ենք գործընթաց, որը մեզ կհանգեցնի Եվրամիությանն անդամակցելու պաշտոնական հայտ ներկայացնելու վերաբերյալ վերջնական որոշման կայացմանը»,- ասել էր նա։
Վարչապետը միաժամանակ ընդունել էր, որ ԵՄ-ին և ԵԱՏՄ-ին միաժամանակ լիարժեք անդամակցել հնարավոր չէ, և որոշակի փուլում Հայաստանը պետք է ընտրություն կատարի։
Հայաստանի Ազգային ժողովը 2025-ի մարտի 26-ին ընդունել է «Եվրոպական միությանը Հայաստանի Հանրապետության անդամակցելու գործընթացի մեկնարկի մասին» օրենքը, որն ուժի մեջ է մտել ապրիլի 17-ին։ Օրենքով հայտարարվել է ԵՄ-ին անդամակցության գործընթացի մեկնարկը, սակայն Հայաստանը դեռ պաշտոնական հայտ չի ներկայացրել։
Հայաստանի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացը տարաձայնությունների պատճառ է դարձել ԵԱՏՄ գործընկերների հետ։
Մայիսի 29-ին Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը և Ղրղզստանը համատեղ հայտարարությամբ կոչ էին արել Հայաստանում հնարավորինս արագ հանրաքվե անցկացնել՝ ԵՄ-ին անդամակցելու կամ ԵԱՏՄ-ում մնալու հարցով։ Չորս երկրների ղեկավարները մտահոգություն էին հայտնել Հայաստանի եվրոպական ինտեգրման քայլերի վերաբերյալ՝ պնդելով, որ դրանք ռիսկեր են ստեղծում միության անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար։
Սեպտեմբերի 1-ին Բիշքեկում Փաշինյանի հետ հանդիպմանը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ևս բարձրացրել էր Հայաստանի հետագա ընտրության հարցը՝ զգուշացնելով, որ ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթացը կարող է հանգեցնել ԵԱՏՄ շուկայում Հայաստանի ունեցած առավելությունների կորստին և առևտրային կապերի խաթարմանը։
Փաշինյանն իր հերթին հայտարարել էր, որ Հայաստանը չի խախտում ԵԱՏՄ շրջանակում ստանձնած պարտավորությունները և միությունից դուրս գալու մտադրության մասին չի ծանուցել գործընկերներին։ Նրա խոսքով՝ ԵԱՏՄ պայմանագիրը նախատեսում է դուրս գալուց առնվազն վեց ամիս առաջ գործընկերներին տեղեկացնելու ընթացակարգ։
Հոկտեմբերի 20-ին ԵԱՏՄ անդամ չորս երկրները ներկայացրել էին Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ պայմանագրի գործողության հնարավոր կասեցման տնտեսական և իրավական հետևանքների վերաբերյալ զեկույցը։ Դրանում կանխատեսվում էր, որ նման սցենարի դեպքում Հայաստանի ՀՆԱ-ն կարող է կրճատվել 15,6 տոկոսով, իսկ գազի ներկրման տարեկան արժեքն աճել 69 տոկոսով։ Սրանք զեկույցի հեղինակների կանխատեսումներն են, ոչ թե արդեն արձանագրված հետևանքներ։
Հոկտեմբերի 22-ին Փաշինյանը հայտարարել էր, որ ԵԱՏՄ անդամ պետությունները Հայաստանին միությունից հեռացնելու իրավական հնարավորություն չունեն։ Չորս երկրների զեկույցում, սակայն, դիտարկվում է Հայաստանի նկատմամբ պայմանագրի գործողությունը ժամանակավորապես կասեցնելու հնարավորությունը։ Նման որոշում չի ընդունվել։
Նոյեմբերի 5-ի հայտարարությամբ Փաշինյանը վերահաստատել է, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու նախապատրաստություն չի սկսվել։ Վարչապետը չի ներկայացրել նաև միությունից հնարավոր դուրս գալու ճանապարհային քարտեզ կամ ժամկետ՝ ընդգծելով, որ իշխանությունների ներկայիս նպատակը քաղաքացիների համար այլընտրանք ստեղծելն է։
Պատմություններ
