#CivilNetCheck
Սոցցանցերում տարածվում են տեսանյութեր, որոնցում հայտնի բժիշկներն ու հաղորդավարները ներկայացնում են շագանակագեղձի, միզապարկի, ենթաստամոքսային գեղձի և թոքերի հիվանդությունների բուժման «մատչելի» միջոցներ՝ սովորական մթերքների կամ խոտաբույսերի օգնությամբ։
«Այս առավոտ Հայաստանում իրարանցում է․ տղամարդիկ զանգվածաբար վերցնում են կոպեկ արժողությամբ բնական խոտ և ընդմիշտ հրաժարվում անօգուտ հակաբիոտիկներից ու պրոստատայի ստորացուցիչ մերսումից»,- հայերենով հայտարարում է ռուս հաղորդավար Միխայիլ Լաբկովսկու նմանակված կերպարը։
Սակայն այս և մյուս տեսանյութերը կեղծ են․ դրանք ստեղծվել կամ փոփոխվել են արհեստական բանականության (ԱԲ) միջոցով՝ հայտնի մարդկանց կերպարներն օգտագործելով վստահություն ներշնչելու և օգտատերերին կասկածելի կայքեր ուղղորդելու նպատակով։
Ռուս հայտնի բժիշկն ու հաղորդավարը՝ խաբեության գործիք
James Cater ֆեյսբուքյան էջը հոկտեմբերի 14-ից գովազդային տեսանյութեր է տարածում, որոնցում օգտագործված կադրերը վերցված են 2019-ի մարտի 25-ին «Դոկտոր» ռուսական հեռուստաալիքով հեռարձակված հաղորդման թողարկումից։ Հաղորդման մասնակիցը ռուս հոգեբան, գրող և հաղորդավար Միխայիլ Լաբկովսկին է։
Տեսանյութին կից գրառմամբ օգտատերերին հորդորում են սեղմել «Իմանալ ավելին» կոճակը, վերցնել Ալեքսանդր Մյասնիկովի գաղտնի բաղադրատոմսը և հինգ օրում ազատվել պրոստատիտից։

Տեսանյութի հաջորդ հատվածում օգտագործվել են ռուս հայտնի սրտաբան Ալեքսանդր Մյասնիկովի իրական տեսագրության կադրերը, որոնցում նրա խոսքը փոփոխվել է ԱԲ-ի միջոցով։
Հղումը տանում է site-glornix[.]rest կայք, որտեղ օգտագործվել են RT-ի գլխավոր խմբագիր Մարգարիտա Սիմոնյանի իրական տեսագրության կադրերը՝ ԱԲ-ի միջոցով փոփոխելով նրա խոսքը։ Տեսանյութում Սիմոնյանը ոչ բնական հայերենով ներկայացնում է բուժման մի մեթոդ, որն իբրև պետք է բնակչությանը տրամադրվի «կառավարության ծրագրով»։
Տեսանյութը ստեղծելու համար օգտագործվել են 2026-ի հուլիսի 8-ին Սիմոնյանի տված հարցազրույցի կադրերը։ Այդ օրը նա հարցազրույց էր տվել շվեյցարական Die Weltwoche պարբերականի գլխավոր խմբագիր Ռոջեր Կյոպելին։

Հայերեն խոսող ռուս բժիշկը՝ տարբեր հիվանդությունների «բուժման» գովազդներում
Ռուս սրտաբան Ալեքսանդր Մյասնիկովի կերպարը հաճախ է օգտագործվում դեղամիջոցներ և այլ բուժիչ միջոցներ գովազդող նմանատիպ տեսանյութերում։
Emily Weeks ֆեյսբուքյան էջի տարածած մեկ այլ տեսանյութում նրա ԱԲ-ով նմանակված կերպարը գովազդում է ենթաստամոքսային գեղձի հիվանդությունների բուժման «մեթոդ»՝ կրկին օգտատերերին ուղղորդելով կասկածելի կայքեր։
Տես նաև՝ «Հայտնի բժիշկների դիփֆեյքերով «հրաշք բուժումներ»․ ինչ է թաքնված կեղծ գովազդների հետևում» հոդվածը

Նմանատիպ «դեղամիջոց» գովազդող մեկ այլ տեսանյութին կից գրառման մեջ ասվում է․ «95%-ը չգիտի այս գաղտնիքը։ Դեղագործական մաֆիան թաքցնում է ճշմարտությունը։ Սեղմիր հիմա, մինչև տեսանյութը չհեռացնեն»։
Տեսանյութում առողջապահության նախկին նախարար Արսեն Թորոսյանին նմանեցված և Արմեն Սարգսյան անունով ներկայացող «բժիշկը» պնդում է, թե սովորական մթերքների օգնությամբ հնարավոր է ամբողջությամբ մաքրել թոքերը թույներից, խեժերից և կուտակված վնասակար նյութերից։

Տես՝ «Կեղծ բժիշկներ, կեղծ հարցազրույցներ․ ԱԲ դիփֆեյքերով վաճառվող «բուժիչ» միջոցները»
Հոլովակը նույնպես օգտատերերին ուղղորդում է site-glornix[.]rest կայք, որտեղ տեղադրված կեղծ հարցազրույցը պատրաստվել է «Alpha News» լրատվամիջոցի լրատվական թողարկման կադրերի հիման վրա։ Տեսանյութում բժիշկ ներկայացող կերպարը կրկին խոսում է բուժման մի միջոցի մասին, որն իբր քաղաքացիներին պետք է տրամադրվի «կառավարության ծրագրով»։
Սննդային հավելումների վաճառք՝ ուռճացված գներով
Կայքերում տեղադրված երկարատև կեղծ «հարցազրույցները» դիտելուց հետո օգտատերերին առաջարկվում է գնել տարբեր քսուքներ, կենսաբանորեն ակտիվ հավելումներ կամ «բնական բանաձևեր»։
Ապրանքներն առաջարկվում են շուկայականից մի քանի անգամ բարձր գներով։ Օրինակ՝ «СИЛА ПЧЕЛЫ» սննդային հավելումը պատվերի ձևակերպման էջում առաջարկվում է «50% զեղչով»՝ 9900 դրամով։ Մինչդեռ առցանց առևտրային հարթակներում նույն անվանմամբ հավելման տարբերակները վաճառվում են մի քանի անգամ ավելի էժան՝ շուրջ 2300-3900 դրամով։

Այսպիսով, սոցիալական ցանցերում տարածվող կեղծ տեսանյութերը կեղծ են։ Դրանցում ԱԲ-ի միջոցով փոփոխվել են հայտնի բժիշկների և հաղորդավարների իրական տեսագրությունները՝ նրանց վերագրելով բժշկական խորհուրդներ և բուժման մեթոդներ, որոնց մասին նրանք իրականում չեն խոսել։ Այս տեսանյութերի միջոցով օգտատերերին ուղղորդում են կասկածելի կայքեր, որտեղ բուժման արդյունավետության մասին չհիմնավորված խոստումներով սննդային հավելումներ և այլ միջոցներ են առաջարկում ուռճացված գներով։
Նելլի Լազարյան











